پایداری زنجیره تامین سبز با محوریت نوآوریهای هوش مصنوعی در صنایع ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش نوآوریهای هوش مصنوعی در ارتقای پایداری زنجیره تامین سبز و هم راستاسازی همزمان اهداف اقتصادی اجتماعی و زیست محیطی در صنایع ایران انجام شد. این مطالعه از رویکرد ترکیبی کیفی کمی بهره برد. در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ مدیر ارشد و خبرگان صنایع خودروسازی، نساجی و غذایی انجام و با روش تحلیل مضمون بررسی شد. در بخش کمی پرسشنامه های مبتنی بر یافته های کیفی طراحی و توسط مدیران ۱۲۰ شرکت تکمیل شد و داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و آزمون t وابسته تحلیل گردید. نتایج کمی نشان داد که پیاده سازی هوش مصنوعی منجر به کاهش ۳۰٪ هزینه های لجستیک، کاهش ۲۸ تا ۳۲ ضایعات صنعتی و افزایش ۳۵ تا ۴۵ رضایت ذی نفعان از طریق ارتقای شفافیت فرایندها شده است (p<۰/۰۱). یافته های کیفی نیز نشان داد که تحریم های بین المللی دسترسی ۶۵٪ شرکت ها به سخت افزارهای پیشرفته را محدود کرده است اما بومی سازی پلتفرم های هوش مصنوعی به ویژه در صنایع آب بر امکان کاهش ۳۸٪ انتشار کربن و ۲۵٪ مصرف آب را فراهم ساخته است. مهم ترین چالش ها شامل محدودیت های فنی (۶۵٪ در خودروسازی)، موانع حقوقی (۴۰٪ در نساجی) و تناقض کاهش ۲۲٪ پسماند در مقابل افزایش ۱۵٪ هزینه های اولیه در شرکت های کوچک بود. بر اساس تلفیق یافته ها یک الگوی اکوسیستمی پایداری ارائه شد که تحقق تحول پایدار را منوط به تعامل سه رکن اصلی می داند؛ زیرساخت های فنی، بومی سازی، سرمایه انسانی چند مهارتی و چارچوب های حقوقی کارآمد برای حکمرانی داده. همکاری سه جانبه دولت، صنعت و دانشگاه شرط لازم برای تبدیل هوش مصنوعی از یک ابزار فناورانه به محرک توسعه پایدار در کشورهای در حال توسعه است.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین سبز ، هوش مصنوعی ، پایداری ، بومی سازی فناوری ، صنایع ایران ، تحلیل ترکیبی