کاربرد هوش مصنوعی در ارتقای مهارت های تشخیص، آموزش و مداخله درمانگران در مواجهه با دانش آموزان استثنایی

هدف پژوهش حاضر بررسی کاربرد هوش مصنوعی در ارتقای مهارت های تشخیص، آموزش و مداخله درمانگران در مواجهه با دانش آموزان استثنایی بود. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعه اسنادی و مروری انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی و پژوهش های تخصصی مرتبط با هوش مصنوعی، آموزش استثنایی، توان بخشی هوشمند و فناوری های آموزشی در ده سال اخیر بود. داده ها از طریق جستجوی منابع علمی، دسته بندی مطالعات و تحلیل محتوای کیفی استخراج و بررسی شدند. یافته ها نشان داد که سامانه های مبتنی بر هوش مصنوعی توانسته اند دقت تشخیص اختلالات یادگیری، اختلال طیف اوتیسم و مشکلات شناختی و رفتاری را به طور قابل توجهی افزایش دهند و زمان ارزیابی اولیه را کاهش دهند. همچنین استفاده از سامانه های آموزشی هوشمند و برنامه های تطبیقی موجب بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش تمرکز، ارتقای انگیزه یادگیری و افزایش مشارکت دانش آموزان در فعالیت های آموزشی شده است. نتایج پژوهش نشان داد که ربات های آموزشی، نرم افزارهای تحلیل رفتار و سامانه های پایش هوشمند در بهبود مهارت های ارتباطی، کاهش رفتارهای ناسازگار و ارتقای مهارت های خودتنظیمی نقش موثری داشته اند. علاوه بر این، هوش مصنوعی موجب افزایش دقت تصمیم گیری درمانگران، تسهیل تعامل میان خانواده، مدرسه و متخصصان و توسعه برنامه های فردمحور شده است. با وجود مزایای گسترده، چالش هایی مانند کمبود زیرساخت های فنی، ضعف مهارت دیجیتال برخی درمانگران، نگرانی های اخلاقی، امنیت داده ها و احتمال کاهش تعامل انسانی نیز مشاهده شد. نتایج نهایی نشان داد که هوش مصنوعی می تواند به عنوان ابزاری مکمل در کنار تخصص انسانی، کیفیت خدمات آموزشی و درمانی دانش آموزان استثنایی را ارتقا دهد، مشروط بر آنکه توسعه زیرساخت ها، آموزش کاربران و رعایت اصول اخلاقی به صورت هم زمان مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش استثنایی ، مداخلات درمانی ، تشخیص هوشمند ، فناوری آموزشی ، توان بخشی هوشمند