بررسی نقش فضای مجازی بر عزت نفس و روابط بین فردی در خانواده

در عصر دیجیتال، فضای مجازی به عنوان یکی از ارکان اصلی زندگی روزمره، تاثیرات عمیقی بر عزت نفس افراد و روابط خانوادگی گذاشته است. این پژوهش به بررسی نقش دوگانه شبکه های اجتماعی مانند اینستاگرام، تلگرام و تیک تاک در شکل گیری عزت نفس و پویایی روابط میان فردی در بستر خانواده می پردازد. با گسترش استفاده از این پلتفرم ها، افراد به ویژه جوانان و نوجوانان، خود را با تصاویر ایدئال مقایسه می کنند که اغلب منجر به کاهش عزت نفس، اضطراب و افسردگی می شود. از سوی دیگر، فضای مجازی می تواند ابزاری برای تقویت روابط خانوادگی باشد، مانند اشتراک گذاری لحظات شاد یا ارتباط از راه دور. این مطالعه با روش ترکیبی کیفی-کمی، شامل پرسشنامه از ۲۰۰ نفر اعضای خانواده های ایرانی (سن ۱۸-۶۰ سال) و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۰ متخصص روانشناسی، انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ۶۵% پاسخ دهندگان، استفاده بیش از ۳ ساعت روزانه از فضای مجازی را عامل اصلی تضعیف عزت نفس می دانند، در حالی که ۴۲% آن را مفید برای حفظ روابط خانوادگی ارزیابی کرده اند. عوامل منفی شامل مقایسه اجتماعی، سایبربولیینگ و اعتیاد دیجیتال است، در مقابل مزایایی چون حمایت عاطفی آنلاین و آموزش خانواده محور مشاهده شد. در نتیجه، فضای مجازی با تاثیرات مثبت و منفی بر عزت نفس و روابط خانوادگی، نیازمند مدیریت آگاهانه است. پیشنهادات پژوهش شامل آموزش سواد رسانه ای، تنظیم زمان استفاده و ترویج تعاملات آفلاین خانوادگی است. این تحقیق بر ضرورت سیاست گذاری های حمایتی برای حفظ سلامت روانی خانواده ها در دوران دیجیتال تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، عزت نفس ، روابط خانوادگی ، شبکه های اجتماعی