از چالش تا راهکار: تحلیل مضمون تجارب زیسته دانشجو معلمان آموزش ابتدایی از دوره کارورزی

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تجارب زیسته دانشجو معلمان آموزش ابتدایی از چالش های دوره کارورزی، شناسایی عرصه های اصلی بروز این چالش ها، و کشف عوامل فردی، مدرسه ای و نهادی موثر بر شکل گیری، شدت و تداوم آن ها انجام شد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک (Braun & Clarke, 2006) انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و به صورت غیرهم زمان (پیام متنی و صوتی در پیام رسان های ایتا و روبیکا) با 15 دانشجو معلم مقاطع کاردانی و کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید کلاهدوز قوچان، که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند، در خردادماه 1405 گردآوری و تحلیل شد. نتایج: تحلیل داده ها به شناسایی شش مضمون اصلی منجر شد: (1) ورود به دنیای کارورزی؛ از اضطراب تا تعلق، (2) مدیریت کلاس؛ چالش بی پایان، (3) رابطه با معلم راهنما؛ طیفی از حمایت تا بی تفاوتی، (4) مدرسه به مثابه نظام؛ ساختار، امکانات و نگاه ابزاری، (5) شکاف میان برنامه و واقعیت؛ اقدام پژوهی و کارورزی مجازی، و (6) نظام تربیت معلم؛ بار آموزشی، عدم هماهنگی و کفایت تجربه. یافته ها نشان داد دانش حرفه ای کارورزان عمدتا از طریق تجربه مستقیم و آزمون وخطا - و نه صرفا انتقال نظری پیشین - شکل می گیرد، و کیفیت کلی تجربه کارورزی به شدت به نگاه مدرسه میزبان (پذیرش کارورز به عنوان عضو واقعی جامعه حرفه ای در برابر نگاه ابزاری به او) و نیز کیفیت رابطه با معلم راهنما وابسته است. بر اساس این یافته ها، پیشنهادهایی برای برگزاری جلسات توجیهی برای مدارس میزبان، فراهم کردن حداقل امکانات فیزیکی، آموزش پیش از کارورزی مبتنی بر سناریوهای واقعی مدیریت کلاس، تدوین چارچوب حمایت فعال معلم راهنما در اقدام پژوهی، و هماهنگی بهتر تکالیف دانشگاهی با تقویم کارورزی ارائه شده است. واژگان کلیدی: کارورزی، تجربه زیسته، دانشجو معلم، تحلیل مضمون، آموزش ابتدایی

کلیدواژه ها:

آموزش ابتدایی ، تجربه زیسته ، تحلیل مضمون ، دانشجو معلم ، کارورزی