تاثیر فاصله نوار، دبی و زمان آبیاری بر جوانه زنی، رشد ریشه، عملکرد و بهره وری آب گندم در آبیاری اول با سامانه آبیاری قطره ای نواری

اولین آبیاری (خاک آب) در مناطق خشک و نیمه خشک نقش تعیین کننده ای در تامین رطوبت مورد نیاز برای جوانه زنی و استقرار یکنواخت گندم دارد. در این پژوهش تاثیر فاصله نوار، دبی و مدت زمان آبیاری اولیه بر نرخ جوانه زنی، یکنواختی سبز شدن، ویژگی های ریشه، عملکرد دانه و شاخص بهره وری آب گندم بررسی شد. آزمایش در سال زراعی ۱۴۰۲–۱۴۰۱ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی زرقان به صورت طرح اسپلیت- اسپلیت پلات با سه تکرار اجرا گردید. بلوک های اصلی شامل دو فاصله نوار ۵۰ و ۷۵ سانتی متر (L۱ و L۲)، بلوک های فرعی شامل دو دبی ۴ و ۸ لیتر بر ساعت در متر (Q۱ و Q۲) و بلوک فرعی-فرعی شامل سه مدت زمان آبیاری اول ۶، ۱۲ و ۱۸ ساعت (T۱، T۲ و T۳) بودند. نتایج نشان داد که بالاترین نرخ جوانه زنی، یکنواختی سبز شدن، حجم ریشه و تعداد بوته در هکتار در تیمار L۱Q۲T۳ و بیشترین عملکرد دانه (۲/۶ تن بر هکتار) در تیمار L۱Q۲T۱ به دست آمد. از میان عوامل مورد بررسی، تنها دبی اثر معنا دار بر عملکرد دانه داشت. تیمار L۱Q۱T۱ با بیشترین شاخص بهره وری آب (۸۹/۰ کیلوگرم بر متر مکعب) به عنوان تیمار بهینه انتخاب شد. به طور کلی، کاهش فاصله نوارها و افزایش دبی روزنه ها به جای طولانی کردن مدت آبیاری اولیه، راهبرد موثرتری برای بهبود جوانه زنی، استقرار یکنواخت مزرعه و افزایش بهره وری آب در سامانه آبیاری قطره ای نواری گندم در مناطق خشک و نیمه خشک است.

کلیدواژه ها:

آبیاری اولیه ، آبیاری قطره ای نواری ، بهره وری آب ، دبی ، عملکرد ، فاصله نوار ، گندم