کاربرد ترکیب شیمیایی بیوتیت در تشخیص خاستگاه، جایگزینی و پتانسیل کانه زایی گرانیتوییدهای سربیژن- دلفارد، شمال باختری جیرفت، کرمان، جنوب خاوری ایران

توده های گرانیتوییدی محدوده سربیژن- دلفارد در جبال بارز بخشی از ماگماتیسم الیگوسن- میوسن در جنوب خاوری پهنه ارومیه- دختر را تشکیل می دهند. این توده ها از دیوریت، مونزودیوریت، گرانودیوریت و گرانیت ساخته شده اند و بافت اصلی دانه ای بی شکل تا نیمه شکل دار دارند. بیوتیت که مهم ترین کانی تیره در بیشتر این توده هاست خاستگاه اولیه ماگمایی و ترکیب منیزیم دار دارد. دماسنجی برپایه تیتانیم درون بیوتیت، دماهای ۶۰۰ تا ۷۳۰ درجه سانتیگراد را برای بسته شدن سیستم این کانی نشان می دهد با شرایط تبلور و جایگزینی ماگماهای گرانیتوییدی کالک آلکالن سازگار است. فشارسنجی بر پایه میزان آلومینیم کل درون بیوتیت، نشان دهنده جایگیری این توده های درونی در فشارهای ۱ تا ۵/۲ کیلوبار است که با ژرفای کم پوسته بالایی (ژرفاهای نزدیک به ۳ تا ۷ کیلومتری) همخوانی دارد. شاخص فوگاسیته اکسیژن و همیافتی بیوتیت منیزیم دار با فازهای اکسید آهن گواهی بر شرایط اکسیدان و تعلق این گرانیتوییدها به سری مگنتیت با پتانسیل کانه زایی مس هستند. مجموع ویژگی های میدانی، سنگ نگاری و شیمی کانی نشان می دهند توده های گرانیتوییدی محدوده سربیژن- دلفارد از یک ماگمای گرانیتوییدی کالک آلکالن متاآلومین نوعI در یک محیط کمان ماگمایی همزمان با برخورد وابسته به فرورانش در زمان الیگوسن-میوسن پدید آمده اند. این نتایج با یافته های به دست آمده از الگو های پیشنهادی برای ماگماتیسم کمانی در بخش جنوبی پهنه ارومیه-دختر همخوانی دارد.

کلیدواژه ها:

پتروژنز ، شیمی بیوتیت ، شرایط تبلور ، گرانیتویید ، دلفارد ، جیرفت