واکاوی پدیده مرگ در غزلیات بیدل دهلوی

بیدل دهلوی یکی از شاعران سبک هندی است که به دلیل استعاره های غریب و نامانوس و ترکیبات زیبا و نوآورانه در غزلیاتش جایگاه والایی در تاریخ ادبیات فارسی دارد. بیدل در این غزلیات پر شمار، بسیاری از مضامین عرفانی، غنایی و اخلاقی را در قالب ترکیبات بدیع مطابق با جهان بینی خویش مطرح کرده است. پدیده مرگ یکی از این مضامین رایج در غزلیات است که بیدل به اشکال متفاوت درباره چیستی و کارکرد آن ابراز عقیده کرده است. نگارنده تلاش دارد در این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی این پدیده را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد و با استناد به اشعار او، آن را برای مخاطبان به تصویر بکشد. طبق نتایج به دست آمده بیدل در غزلیاتی که بیشتر بیانگر دوره پیری خویش است، به مسئله مرگ پرداخته است و آن را امری رهایی بخش و پایان بخش برای گذر از ناملایمات جهان مادی و تنهایی و پلی برای عبور از جهان وهمی و خیال گونه هستی می داند. نگاه غالب بیدل در این غزلیات به مرگ، نگاهی مرگ ستایانه و از نوع مرگ خواهی است. مرگ خواهی او در این غزلیات مبتنی بر آرمان عرفانی، با محوریت اندیشه وحدت وجود است و کمتر رنگ و بوی فلسفی دارد.

کلیدواژه ها:

مرگ ، بیدل ، غزل ، سبک هندی ، عرفان.