تحلیل نظام شبه کیفری دادگاه انتظامی سردفتران و دفتریاران از منظر دادرسی منصفانه

دادگاه انتظامی سردفتران و دفتریاران یکی از مراجع شبه کیفری انتظامی در نظام قضایی ایران است که به بررسی و رسیدگی به تخلفات سردفتران و دفتریاران می پردازد؛ تخلفاتی که ماهیت کیفری نداشته و در چارچوب مسئولیت های اداری و انتظامی تعریف شده اند. برای رسیدگی به این تخلفات، مقنن دادسرا و دادگاه انتظامی را ایجاد کرده است؛ با این حال، فقدان قانون مستقل و جامع رسیدگی و اتکا به قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۵۴ و آیین نامه اجرایی آن، محدودیت هایی را در فرآیند دادرسی ایجاد کرده است. اصل دادرسی منصفانه به عنوان محور و معیار بنیادین هر نظام قضایی، تضمین کننده حقوق و آزادی های افراد و شاخص ارزیابی کیفیت آیین دادرسی است. بررسی مقررات حاکم بر دادگاه انتظامی سردفتران و دفتریاران نشان می دهد که در عمل، تحقق الزامات دادرسی منصفانه با چالش های متعددی مواجه است، از جمله محدودیت در دسترسی به دادگاه، فقدان استقلال و بی طرفی کامل مرجع رسیدگی، عدم رعایت اصل استماع برابر، نقص در رعایت اصل فرض برائت و محدودیت حق تجدیدنظرخواهی. این مقاله با هدف تحلیل نظام شبه کیفری یادشده، شناسایی آسیب های موجود و ارائه راهکارهایی برای ارتقای کیفیت دادرسی، به بررسی انطباق روند رسیدگی در دادگاه انتظامی سردفتران و دفتریاران با اصول دادرسی منصفانه پرداخته و ضرورت بازنگری در مقررات فعلی برای تضمین حقوق متهمان و ارتقای شفافیت و عدالت را مورد تاکید قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

دادگاه انتظامی ، سردفتران و دفتریاران ، مرجع شبه کیفری ، دادرسی منصفانه ، تضمینات حقوقی