واکاوی زمینه های مشارکت مردم در قانون گذاری در بستر قانون اساسی ج.ا.ایران و چالش های آن و ارائه الگوی مطلوب در پرتو مطالعه تطبیقی

مشارکت مردم در فرایند قانون گذاری به عنوان یکی از شاخص های اساسی توسعه سیاسی و حقوقی، نقش تعیین کننده ای در افزایش مشروعیت قوانین و تقویت اعتماد عمومی به نظام سیاسی دارد. مسئله اصلی این پژوهش آن است که با وجود پیش بینی ظرفیت های قانونی برای این مشارکت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، موانع و چالش های متعدد حقوقی، ساختاری و فرهنگی، مانع تحقق کامل آن شده است. بر این اساس، سوال محوری تحقیق آن است که الگوی مطلوب برای ارتقای مشارکت مردم در قانون گذاری در بستر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با توجه به تجارب تطبیقی، چیست و چگونه می توان موانع موجود را برطرف کرد. نگارندگان این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از مطالعه اسنادی و تحلیل تطبیقی، ابتدا به تبیین مفاهیم و نظریه های مرتبط پرداخته، سپس ظرفیت ها و سازوکارهای مشارکت پیش بینی شده در قانون اساسی ایران را بررسی کرده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که موانع اصلی در سه حوزه حقوقی- ساختاری، فرهنگی- سیاسی و اجرایی قابل شناسایی اند و تجربه برخی کشورها در بهره گیری از مکانیزم های نوین مشارکت عمومی می تواند در طراحی الگوی مناسب برای ایران موثر باشد. در پایان، الگوی پیشنهادی با تاکید بر اصلاحات قانونی، تقویت نهادهای مشارکتی، و ارتقای فرهنگ سیاسی شهروندان ارائه شده است که می تواند زمینه ساز ارتقای واقعی حقوق و نقش مردم در فرایند تقنین باشد.

کلیدواژه ها:

الگوی مطلوب ، قانون اساسی ، قانون گذاری ، مشارکت مردم ، مشروعیت