از هوشمندسازی تا انسان محوری چالش پاسخگویی به نیازهای اجتماعی در شهرهای هوشمند

شهرهای هوشمند به عنوان یکی از رویکردهای نوین توسعه شهری با بهره گیری از فناوری های دیجیتال و سیستم های داده، محور تلاش می کنند کارایی، مدیریت، صرفه جویی در منابع و کیفیت خدمات شهری و به طور کلی کیفیت زیست شهری را ارتقا دهند. با این حال تمرکز بیش از حد بر زیرساخت های فناورانه سبب شده است تا پاسخگویی به نیازهای اجتماعی شهروندان به تدریج کمرنگ شود. در حالی که در سطح کلان هوشمندسازی ابزار مهمی برای مدیریت کارآمد شهرها محسوب می شود اما به نظر می رسد در سطح محلات شهری این رویکرد با چالش ها و تعارضات گوناگونی به ویژه در ابعاد اجتماعی روبه رو است. بر اساس مفاهیم نظری همچون «حق به شهر هنری لوفور» و «حس مکان ادوارد رلف»، شهر تنها مجموعه ای از داده ها و زیرساخت ها نیست بلکه عرصه ای برای تجربه زیسته و تعاملات اجتماعی است. این مقاله با رویکردی انتقادی چالش تعارض میان هوشمندسازی و انسان محوری را بررسی کرده و نشان می دهد که بدون توجه به مقیاس محله و شبکه های اجتماعی، شهر هوشمند در نهایت به شهری کارآمد اما بی روح تبدیل خواهد شد. در نتیجه ضرورت دارد که هوشمندسازی نه به عنوان ابزاری جایگزین بلکه به عنوان رویکردی در خدمت ارتقای کیفیت زندگی و روابط اجتماعی شهروندان به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، انسان محوری ، پاسخگویی اجتماعی ، محله