بکارگیری مولفه های معماری سلامت محور در طراحی سرای سالمندان منطقه ۲۲ تهران جهت برطرف کردن نیازهای عاطفی

افزایش شتابان جمعیت سالمندان در جوامع معاصر به ویژه در کشورهای در حال توسعه ضرورت بازنگری بنیادین در الگوهای طراحی فضاهای سکونتی و مراقبتی سالمندان را بیش از پیش برجسته ساخته است. در این میان نادیده گرفتن نیازهای عاطفی و روانی سالمندان در طراحی سراهای سالمندی یکی از چالش های اساسی در کاهش کیفیت زندگی این گروه آسیب پذیر محسوب می شود. پژوهش حاضر با رویکردی میان رشته ای و مبتنی بر معماری سلامت محور، به بررسی نقش مولفه های کالبدی فضایی در پاسخگویی به نیازهای عاطفی سالمندان در سرای سالمندان منطقه ۲۲ شهر تهران می پردازد. این تحقیق از نوع پژوهش کاربردی با روش شناسی ترکیبی (کمی-کیفی) است که در آن از مطالعات کتابخانه ای، برداشت های میدانی، پرسشنامه استاندارد و تحلیل های آماری پیشرفته در نرم افزار SPSS استفاده شده است. جامعه آماری شامل ۱۰۰ نفر از سالمندان زن و مرد در گروه های سنی مختلف بوده که با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده اند. به منظور تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون های همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس (ANOVA) بهره گرفته شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مولفه های معماری سلامت محور شامل نور طبیعی، فضاهای سبز، دسترسی پذیری و خوانایی، فضایی تاثیر معناداری بر کاهش افسردگی، اضطراب و احساس انزوا ی سالمندان دارند. در این میان، فضاهای سبز با بالاترین ضریب همبستگی بیشترین نقش را در ارتقای احساس تعلق اجتماعی و امنیت روانی سالمندان ایفا کرده اند. نتایج همچنین حاکی از آن است که طراحی انسان محور و بیوفیلیک می تواند به عنوان یک راهبرد موثر کیفیت زندگی عاطفی سالمندان را به طور معناداری بهبود بخشد. در نهایت پژوهش حاضر با ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر شواهد نشان می دهد که ادغام اصول معماری سلامت محور در طراحی سراهای سالمندان، نه تنها موجب ارتقای سلامت روانی و عاطفی سالمندان می شود بلکه می تواند به عنوان مبنایی علمی برای سیاست گذاری، تدوین ضوابط طراحی و توسعه فضاهای دوستدار سالمند در مقیاس شهری و ملی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری سلامت محور ، نیازهای عاطفی سالمندان ، سلامت روان محیطی ، سرای سالمندان