بازخوانی مفهوم هویت فضاهای باز و نیمه باز در مجتمع های مسکونی معاصر

این پژوهش به بازخوانی مفهوم هویت فضاهای باز و نیمه باز در مجتمع های مسکونی معاصر شهر شیراز می پردازد. هدف اصلی تبیین نقش این فضاها در ارتقای کیفیت زیست، تعاملات اجتماعی و بازتولید هویت فرهنگی در محیط های سکونتی است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی بوده و اطلاعات به صورت کتابخانه ای و مطالعات میدانی از نمونه های موردی گردآوری شده است. در گام نخست مبانی نظری هویت فضایی و مولفه های آن شامل ابعاد کالبدی، ادراکی اجتماعی و اقلیمی مورد بررسی قرار گرفته است. سپس شاخص های طراحی مرتبط با هر بعد، همچون سلسله مراتب فضایی، مرزبندی، خوانه، مقیاس انسانی، نور و سایه، حریم خصوصی و تعامل اجتماعی استخراج و تحلیل شده اند. ارزیابی نمونه های موردی نشان می دهد که بی توجهی به این مولفه ها موجب تضعیف حس مکان، کاهش روابط همسایگی و افت کیفیت محیطی در مجتمع های مسکونی معاصر شده است. در مقابل پروژه هایی که توانسته اند اصول سنتی حیاط، ایوان و رواق را در قالب های نوین و متناسب با نیازهای امروز بازآفرینی کنند موفق به حفظ هویت و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان گردیده اند. در نهایت چارچوبی طراحی ارائه شده است که با تلفیق ابعاد کالبدی، ادراکی اجتماعی و اقلیمی می تواند به عنوان الگویی کاربردی برای طراحان در جهت خلق فضاهای باز و نیمه باز هویتمند و انسان محور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هویت ، هویت فضای باز ، هویت فضای نیمه باز ، مجتمع مسکونی ، معاصر