تحلیل تطبیق پذیری، پلان پیکره و اجزای فضایی در معماری بومی و نقش آن در صرفه جویی و بهره وری انرژی در اقلیم سرد و خشک (اردبیل)

در دهه های اخیر مسئله مصرف انرژی در ساختمان ها به یکی از چالش های اصلی معماری معاصر به ویژه در اقلیم های سخت و متغیر تبدیل شده است. اقلیم سرد و خشک اردبیل با ویژگی هایی چون نوسانات شدید دمایی، بادهای غالب و دوره های سرمای طولانی، نیازمند راهکارهای معماری هماهنگ با محیط است. معماری بومی این منطقه با تکیه بر فرم های تطبیق پذیر از جمله ترکیب بندی خاص پلان، پیکره (جرم ساختمان) و اجزای فضایی توانسته به طور موثری با شرایط اقلیمی سازگار شود و زمینه کاهش مصرف انرژی را فراهم آورد. این پژوهش با هدف بازشناسی قابلیت های تطبیق پذیری در معماری بومی اردبیل و تحلیل نقش آن در صرفه جویی و بهره وری انرژی، به روش تحلیلی توصیفی و با مطالعه نمونه های موردی منتخب انجام شده است. ابتدا ویژگی های فضایی و فرمی نمونه ها مستند و دسته بندی شد، سپس با استفاده از شاخص های بهره وری انرژی و ابزارهای شبیه سازی، تاثیر آن ها در کاهش مصرف انرژی گرمایشی بررسی گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که تطبیق پذیری در ابعاد پلان فشرده، پیکره ی متراکم و به کارگیری عناصر فضایی نظیر حیاط مرکزی، بادگیرها و ورودی های کنترل شده نقش موثری در حفظ دمای داخلی، تهویه طبیعی و کاهش وابستگی به منابع انرژی غیرقابل تجدید دارند. این یافته ها می توانند مبنای طراحی معماری پایدار در بستر اقلیم سرد و خشک باشند و الگویی برای توسعه معماری اقلیم پایه در سکونتگاه های معاصر ارائه دهند.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، تطبیق پذیری ، فرم ، بهره وری انرژی ، اقلیم سرد و خشک ، پلان ، پیکره