جایگاه نور و سایه در فضاسازی معماری سنتی ایران

توجه به موضوع نور طبیعی در طراحی فضاهای مختلف در دهه های اخیر با غفلت و ساده انگاری بسیاری مواجه بوده است. نور به عنوان غیرمادی ترین عنصر محسوس، طبیعت در گذشته همواره مورد توجه معماران ایرانی بوده است. یکی از مهمترین ویژگی های نور طبیعی، تغییر و دگرگونی آن در طول روز است که موجب تغییر حالت آن در فضا و به تبع آن دگرگونی حال و هوای فضای متبوع خود در ساعات مختلف می شود. هدف از پژوهش حاضر مطالعه و بررسی نوع و کیفیت به کارگیری نور طبیعی در فضاهای مختلف با توجه به عملکردشان در معماری سنتی ایران است. روش تحقیق در پژوهش حاضر به صورت کتابخانه ای و با مقایسه تطبیق و توصیف اسناد موجود می باشد. بر همین اساس چهار نمونه از خانه های دوره صفویه و قاجاریه انتخاب و بررسی و تطبیق موضوع در آن ها انجام پذیرفته است. نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد که توجه به عملکرد فضا بر میزان بکارگیری و کیفیت مد نظر نور در فضا از اولویت های ذهنی معماران ایرانی در گذشته بوده است. بدین سان مطالعه صحیح و کاربردی معماری ایرانی می تواند در این حوزه به معماران معاصر، نگاهی هدفمند در بکارگیری نور طبیعی متناسب با فضاهای طراحی شده را در اختیار آنان گذارد.

کلیدواژه ها:

نور طبیعی ، دوره صفویه ، کاخ عالی قاپو ، معماری سنتی ایران