نور در معماری ایرانی و تجلی آن در هندسه

نور در لغت مترادف، ضیاء ضوء و روشنایی است و شامل نورهای محسوس معنوی یا روحانی می شود. در ادیان مختلف زرتشتی، یهود و مسیحیت نور به عنوان عنصری مهم و ما بعد الطبیعی مطرح بوده است اما در دین اسلام با توجه به حضور در لسان آیات و روایات مفهوم نور جایگاه ویژه ای یافته است. رمز نور باعث جلوه جلالی و شکوه به اثر معماری می شود و بر جلوه زیباشناسی آن تاکید دارد. با بررسی خواستگاه مفاهیم هندسی، مفاهیم متفاوتی از معماری ایرانی درک خواهد شد. در تحقیقات پیشین تاریخچه و فلسفه نقوش اسلیمی، بازشناسی مفهوم هنر قدسی و اصول ارزش گذاری آثار هنری در این حوزه، تحلیلی بر نقش شمسه از منظر اندیشه و عرفان ابن عربی، نقش نمادین شمسه در معماری ایرانی اسلامی با تاکید بر گنبد مسجد شیخ لطف الله در اصفهان و هندسه و تزئین در معماری مورد بررسی قرار گرفته اند. این مقاله بر آنست تا با بررسی عنصر معرف مفهوم نور در معماری در اندیشه های علاءالدوله سمنانی به درک عمیق تر معماری برسد. این مقاله به بررسی شکل هندسی که تجلی مفهوم نور در معماری است می پردازد. نوشتار پیش رو بر پایه داده های کتابخانه ای و میدانی شکل گرفته و روش تحقیق مورد استفاده توصیفی و تحلیلی بوده است. مفهوم نور در معنویت نماد راهنمایی و هدایت تلقی می شود که این مفهوم در معماری در شکل های هندسی شمسه و ستاره تجلی می یابد که بیانگر آسمان و الوهیت نیز هست. شمسه نقشی تزئینی است که بیشتر به شکل دایره و به صورت خورشید بوده و در هنرهای گوناگون مانند تذهیب و معماری کاربرد دارد.

کلیدواژه ها:

معماری ، نمود نور ، هندسه