گشتالت در سینمای لانتیموس: مطالعه طرح وارگی و فراپوشانی در اپیزودهای فیلم انواع مهربانی با تکیه بر دیدگاه ورتهایمر

پژوهش حاضر با تمرکز بر مفاهیم گشتالتی «طرح وارگی» و «فراپوشانی طرح ها» و بررسی اپیزودهای فیلم انواع مهربانی (۲۰۲۴) نشان می دهد که چگونه سینمای یورگوس لانتیموس متولد ۱۹۷۳ یونان با تکیه بر اصول روانشناسی گشتالت امکان بازتعریف ادراک چندلایه از امور واقع را پیش می کشد. فراپوشانی طرح ها در این اپیزودها به عنوان اصلی گشتالتی رابطه ای پویا بین شکل و زمینه پدید می آورد که در آن غلبه یک الگو بر دیگری معنی صحنه را در مراحل در حال گذر دگرگون می کند. روش کارگردانی لانتیموس با آشکارنمایی و پنهان کاری های متناوب الگوهای ادراکی، تجربه بیننده را از مشاهده سطحی به درک فعالانه از روابط پنهان گسترش می دهد و به این ترتیب امکان بازآفرینی فضای ادراکی و ایجاد تعلیق شناختی را پدید می آورد. ماکس ورتهایمر به عنوان بنیانگذار روانشناسی گشتالت، با طرح اصولی چون «طرح وارگی» و «فراپوشانی طرح ها»، در رابطه با شکل و زمینه چارچوب نظری مناسبی برای تحلیل شکل گیری الگوی ادراکی در سینمای لانتیموس پیش رو می گذارد. هدف این پژوهش شناخت نقش اصول گشتالتی در آشکارنمایی و پنهان کاری معنی در ترکیب بندی سینمایی فیلم مبتنی بر دیدگاه ورتهایمر است. پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ می دهد که اپیزودهای فیلم چگونه به شیوه ای گشتالتی و با بهره گیری از اصل فراپوشانی طرح ها، به بازآرایی الگوهای ادراکی می انجامند و این روند در چارچوب نظریه گشتالت چگونه قابل تحلیل است؟ روش پژوهش کیفی است و به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده ها از طریق تحلیل سینمایی صحنه های برگزیده و با تکیه بر مشاهده تجربی نمونه ی مورد مطالعه و منابع کتابخانه ای گردآوری شده است. از آنجا که پیکربندی اپیزودیک فیلم بر پایه نوسان مداوم بین طرح وارگی و فراپوشانی طرح ها استوار است، تحلیل آن از منظر روانشناسی گشتالت می تواند به کشف ابعاد نوینی از رابطه ی سینما، مکانیسم های نامفهوم و غیرقابل ادراک منجر شود. یافته ها نشان می دهد که این نوسان ادراکی تعین تفسیری را به چالش کشیده و امر واقع را چندپاره می نماید؛ این یافته ها امکان تفسیر لایه های متکثر مفاهیم در سینمای لانتیموس را تقویت کرده و به درکی نو از رابطه سینما و ادراک انسانی می انجامد.

کلیدواژه ها:

ماکس ورتهایمر ، یورگوس لانتیموس ، روانشناسی گشتالت ، طرح وارگی ، فراپوشانی ، ادراک سینمایی ، انواع مهربانی