پیامدهای روان شناختی تماس بین خانواده های اهداکننده و افراد گیرنده عضو

هدف پیوند عضو روش درمانی نسبتا جدید و در حال پیشرفت است که طی آن بعضی از اعضای بدن فرد دچار مرگ مغزی، به فرد نیازمند عضو، پیوند می خورد. اهدای عضو هم در خانواده اهداکننده عضو و هم در گیرنده عضو، پیامدهای روان شناختی دارد. لذا یکی از مهم ترین چالش ها، پیامدهای روان شناختی برقراری تماس بین خانواده فرد اهداکننده و دریافت کننده عضو و خانواده آن ها است. هدف از این مطالعه تبیین پیامدهای روان شناختی تماس خانواده های اهداکننده و افرادگیرنده عضو است. روش بررسی این مطالعه با استفاده از روش پژوهش کیفی از نوع تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. جامعه مطالعه تمام خانواده های اهداکننده و تمام افراد گیرنده عضو در ایران است. جمعیت نمونه این مطالعه نیز شامل افراد مندرج در فهرست انجمن اهدای عضو و بیمارستان های دارای بخش پیوند عضو بود که از بین آن ها ۲۳ نفر مشارکت کننده (۱۲ اهداکننده و ۱۱ گیرنده) با استفاده از روش انتخاب هدفمند و با حداکثر تنوع تا رسیدن به اشباع نظری داده، انتخاب شدند. از طریق انجام مصاحبه های عمیق نیمه ساختارمند و تحلیل محتوای مصاحبه ها، پیامدهای روان شناختی تماس خانواده های اهداکننده و افراد گیرنده عضو شناسایی شد. جمع آوری داده ها تا اشباع نظری ادامه پیدا کرد. هر مصاحبه حدود ۳۰-۶۰ دقیقه طول می کشید. تجزیه وتحلیل داده ها با رویکرد گرانهایم و لاندمن (۲۰۰۴) انجام شد.  یافته ها از مجموع ۲۳ مصاحبه صورت گرفته، تعداد ۲۳۷ واحد تحلیل استخراج شد. واحدهای تحلیل در قالب ۲۵ کد شامل پیامدهای ناخوشایند برای خانواده اهداکننده (۹ کد)، پیامدهای ناخوشایند برای گیرنده عضو و خانواده گیرنده (۱۰ کد) پیامدهای خوشایند برای خانواده اهداکننده (۳ کد) و پیامدهای خوشایند برای گیرنده و خانواده اش (۳ کد) طبقه بندی شدند. از این ۲۵ کد، ۴ زیرطبقه ( پیامدهای خوشایند برای خانواده اهداکننده، پیامدهای خوشایند برای افراد گیرنده عضو و خانواده هایشان، پیامدهای ناخوشایند برای خانواده اهداکننده، و پیامدهای ناخوشایند برای افراد گیرنده عضو و خانواده هایشان) به دست آمد و درنهایت این ۴ زیرطبقه در دو طبقه اصلی پیامدهای ناخوشایند و پیامدهای خوشایند دسته بندی گردید.  نتیجه گیری نتایج نشان داد تماس میان خانواده های اهداکننده و گیرندگان عضو می تواند پیامدهای مثبت و منفی ایجاد کند. پیامدهای گذرا نیازمند مداخله نیستند، اما پیامدهای پایدار و آسیب زا مستلزم، پیشگیری یا درمان تخصصی اند. پیشنهادهای این پژوهش می تواند راهنمایی کاربردی برای تیم های پیوند، انجمن های اهدای عضو و مشاوران در تصمیم گیری، مداخلات حمایتی و طراحی الگوی مراوده باشد.

کلیدواژه ها:

Organ donation ، Donor family ، Organ recipient ، Contact ، اهدای عضو ، خانواده فرد اهداکننده ، گیرنده عضو ، تماس