تاثیر آموزش نوروفیدبک بر درد ،ناتوانی و عوامل روان شناختی در بیماران مبتلا به کمردرد مزمن: مرور نظام مند و فراتحلیل

هدف کمردرد مزمن یکی از شایع ترین علل ناتوانی در بزرگسالان است و درمان های رایج اغلب اثربخشی محدود و کوتاه مدت دارند. در سال های اخیر، نوروفیدبک به عنوان روشی مبتنی بر خودتنظیمی فعالیت های مغزی و با هدف تعدیل پردازش درد و بهبود عملکرد بیماران مطرح شده است. هدف این مطالعه، بررسی جامع اثربخشی نوروفیدبک بر شدت درد، ناتوانی عملکردی و عوامل روان شناختی در بیماران مبتلا به کمردرد مزمن بود. روش بررسی این پژوهش به صورت مرور نظام مند و فراتحلیل انجام شد. جست وجوی نظام مند مقالات با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با کمردرد مزمن و نوروفیدبک در پایگاه های وب آوساینس، پابمد، اسکوپوس، سیناهل، ام بیس از سال ۲۰۰۰ تا فوریه ۲۰۲۵ انجام گرفت. از مجموع ۱۹۹۳ مقاله شناسایی شده، پس از غربالگری و ارزیابی معیارهای ورود، ۵ مطالعه (۴ کارآزمایی بالینی تصادفی سازی شده و ۱ مطالعه موردی) وارد تحلیل نهایی شدند. استخراج داده ها توسط دو پژوهشگر مستقل و تایید نهایی توسط پژوهشگر سوم انجام شد. تحلیل آماری با مدل اثرات تصادفی (REML) صورت گرفت و کیفیت روش شناختی مطالعات با مقیاس PEDro و کیفیت کلی مرور با ابزار AMSTAR۲ ارزیابی شد. شاخص تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) با فاصله اطمینان ۹۵ درصد برای پیامد درد و آماره I² برای بررسی ناهمگنی محاسبه گردید.  یافته ها نتایج فراتحلیل نشان داد نوروفیدبک تاثیر معناداری بر شدت درد پس از مداخله ندارد؛ (P=۰/۸۳ ,CI ۹۵%: ۰/۱۶, -۰/۳۹] ۰/۱۱=SMD) و ناهمگنی آماری بین مطالعات پایین بود ( I² =۰%). اگرچه اغلب مطالعات بهبودهایی در ناتوانی عملکردی و شاخص های روان شناختی گزارش کردند، به دلیل ناهمگونی ابزارهای اندازه گیری، امکان انجام فراتحلیل برای این پیامدها فراهم نشد. کیفیت کلی شواهد در سطح متوسط ارزیابی شد و محدودیت هایی نظیر تنوع پروتکل های درمانی، مدت مداخله و حجم نمونه وجود داشت. نتیجه گیری درمجموع، علی رغم شواهد اولیه امیدوارکننده، این مرور نظام مند و فراتحلیل نتوانست شواهد قطعی در مورد اثربخشی نوروفیدبک بر درد در افراد مبتلا به کمردرد مزمن ارائه دهد. انجام مطالعات آینده با نمونه های بزرگ تر، پیگیری طولانی مدت و پروتکل های استاندارد و متمایز بین گروه های مداخله و کنترل ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

Neurofeedback training ، Chronic low back pain (CLBP) ، Pain change ، نوروفیدبک ، کمر درد مزمن ، تغییرات درد