ترسیم الگوهای ذهنی کشاورزان پیرامون تغییر کشت همسو با شرایط کم آبی (مورد مطالعه شهرستان باشت)

ذهنیت، مقدمه ای بر رفتار است و تبیین رفتار بدون شناخت آن ممکن نیست. پژوهش حاضر با هدف ترسیم الگوی ذهنی کشاورزان پیرامون جایگزینی کشت از محصولات آب دوست به کم آب­ بر در شهرستان باشت با استفاده از روش کیو انجام گرفت. مشارکت­ کنندگان پژوهش، ۳۲ کشاورز خبره بودند که با استفاده از نمونه­ گیری هدفمند از نوع موارد بحرانی انتخاب شدند. از مرور پیشینه و تالار گفتمان، تعداد ۳۹ کارت کیو (عبارت کیو) استخراج گردید. به­منظور اطمینان از اعتبار داده ای و تاییدپذیری عبارات، از نظارت اعضای گروه تحقیق، مشارکت­ کنندگان و خودبازبینی محققان بهره گرفته شد. مشارکت کنندگان با مرتب سازی کارت های کیو در طیف موافق، مخالف و بی نظر، داده ها را ایجاد کردند. این داده ها در نرم افزار SPSS۲۶ وارد و با تحلیل عاملی کیو مورد واکاوی قرار گرفتند. تحلیل ­ها نشان داد، دو الگوی ذهنی متمایز پیرامون کشت محصولات کم آب بر قابل ترسیم است که ۳۴/۵۵ درصد از واریانس کل را تبیین می­ کنند. بیشترین واریانس تبیین شده به الگوی ذهنی «حمایت­ مدار» با سهم تبیین واریانس۲۲/۱۴ درصد تعلق گرفت که این الگوی ذهنی، ترویج کشت محصولات کم آب بر را منوط به حمایت دولت با ارائه بسته ­های انگیزشی و تشویقی از جمله تحویل نهاده و بذر به­ صورت بلاعوض یا اعتباری، تسهیلات ارزان قیمت و تعیین قیمت خرید تضمینی متناسب با هزینه تولید، پرداخت یارانه تولید، پرداخت غرامت در برنامه بیمه با مشارکت کشاورزان، نظارت و حمایت بر تولید (وسایل، ادوات و نهاده­ ها)، بازاریابی فروش، سرمایه گذاری در صنایع تبدیلی و تکمیلی و توجه به منابع معیشتی خانوار درنظر دارند. در حالی که الگوی ذهنی دوم، تحت عنوان «زیر ساخت ­مدار» با سهم ۱۲/۴۰ درصد از واریانس کل، معتقد است که با ایجاد زیرساخت هایی ضروری از جمله آزمایش و تحقیق کشت محصول کم آب بر در منطقه، ترویج کشاورزی قراردادی با سرمایه­ گذاری در ایجاد زیرساخت­ ها به کمک یک برنامه راهبردی، زمینه جایگزینی کشت فراهم می­ گردد و تهدیدهای بوم­ شناختی و مسائل اقتصادی مرتفع می­ شوند.

کلیدواژه ها:

ایستارهای کشاورزان ، تنش خشکسالی ، جایگزینی کشت ، روش­ ، شناسی کیو ، شهرستان باشت