گرامر و قواعد؛ تقابل چامسکی و ویتگنشتاین

چامسکی و ویتگنشتاین نماینده ی دو نگاه متفاوت به نسبت زبان و اندیشه هستند. آن ها در تامل در باب زبان از متفکران دوران ساز محسوب می شوند، اما نگاه این دو به زبان چه تفاوت های عمده ای با هم دارد؟ چرا مقایسه این دو نگاه مهم است؟ مقایسه اندیشه این دو، فارغ از جانبداری از هر یک، به خودی خود موضوعیت دارد، چراکه التفات به میزان واگرایی و تفاوت این دو خط فکری در رسیدن به یک دورنما نسبت به جریان های مهم فلسفی و زبان شناسی معاصر بسیار یاری بخش است. نگاه ذهن گرایانه چامسکی به قواعد زبان، چرخش انقلابی ای را در مطالعات زبان شناسی ایجاد کرد و حال آنکه کمی پیش از آن، نظرات متاخر ویتگنشتاین مناقشه های جدی ای را در برابر نظرات فیلسوفان هم قطار او برانگیخت و به جریانی بدیع در فلسفه زبان منجر شد. رویکرد بدیع ویتگنشتاین در فلسفه زبان کاملا در مسیری مغایر و متضاد با رویکرد انقلابی چامسکی در زبان شناسی رخ داد، چراکه ویتگنشتاین در تبیین زبان، توجهات فیلسوفان را از درون و ذهن به سمت بیرون و رفتار و جامعه سوق داد. در اینجا با استفاده از روش تحلیلی و با استناد به آثار این دو متفکر، به طور خاص به موضوع گرامر و قواعد زبان از نگاه آن ها تاکید می کنیم و برخی از استدلال های هر یک را مورد بررسی قرار خواهیم داد. در نتیجه بررسی مذکور، ذات باوری در اندیشه چامسکی و رد آن در اندیشه ویتگنشتاین، تفاوت بنیادین نگاه این دو به زبان است و این تفاوت بنیادین تبعاتی در باب مسائل اجتماعی (از جمله گفتگو) به بار خواهد آورد.

کلیدواژه ها:

چامسکی ، ویتگنشتاین ، گرامر ، قواعد ، ذهن ، زبان