پژواک های پنهان: نشانگان آنتی ناتالیسم در برخی از اشعار خیام از نگاه جامعه شناختی و فلسفی

هدف: آنتی ناتالیسم، مکتبی است که تولد فرزند را غیر اخلاقی می داند چرا که در این مکتب، جهان پر از رنج هایی به تصویر کشیده می شود که نه تنها هیچگاه تمام نمی شود، بلکه فاقد هر نوع مزیتی برای ارتقای فرد و جامعه نیز تلقی می شود. هدف این پژوهش، نشان دادن نشانه های تفکر آنتی ناتالیسم در اشعار خیام – یکی از شاعران و فیلسوفان شناخته شده ایرانی- است.روش پژوهش: در این مطالعه، از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شده و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، ابتدا رباعیات در تناقض با فلسفه تولد و وجود انسان و سپس در مراحل بعدی، اشعاری که بیشترین همخوانی مفهومی با آنتی ناتالیسم را داشت به عنوان نمونه نهایی انتخاب شد. واحد تحلیل، مصراع در نظر گرفته شد. نهایتا اعتبار پژوهش توسط مثلث سازی داده ها و خودبازبینی محقق، تایید شد.یافته ها: یافته های پژوهش، ذیل عناوین فربهی ساختار و تبخیر عاملیت، لذت در سایه رنج، نردبان رنج، بی کارکردی تولد و عدالت در محاق می گنجد.نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد در شعر خیام، انسان که مزیتی برای جهان ندارد، ناخواسته و بدون اینکه انتخاب کند، وارد بازی حیات شده که عدالت در آن ناپیداست و در این زندگی ساختارین، دائما دچار وضعیت آنومیکی از رنج است که نمی تواند با آن به طور موثری پیکار کند اما به عنوان راهکار، بهتر است در انبوه همین رنج ها، دنبال لذت برود، لبخند زند و اهمیت لحظه را تا هنگامی که جان در بدن دارد، دریابد.

کلیدواژه ها:

آنتی ناتالیسم ، خیام ، نردبان رنج ، فربهی ساختار ، تبخیر عاملیت