نقش میانجی باورهای هیجانی و اعتماد معرفتی در رابطه بین تهدیدات سیاسی-امنیتی و تاب آوری اقتصادی-روانی: یک مرور نظام مند مطالعات کمی

زمینه و هدف: تاب آوری اقتصادی-روانی ظرفیتی دوگانه برای سازگاری در برابر فشارهای هم زمان مالی و روانی است که تحت تاثیر تهدیدات سیاسی-امنیتی تضعیف می شود. باورهای هیجانی و اعتماد معرفتی به عنوان مکانیسم های شناختی-هیجانی می توانند در این رابطه نقش میانجی ایفا کنند، اما مطالعه ای که هم زمان هر دو میانجی را در یک مدل یکپارچه بررسی کند، وجود نداشت. هدف این مرور نظام مند ، ترکیب شواهد کمی درباره نقش میانجی باورهای هیجانی و اعتماد معرفتی در رابطه بین تهدیدات سیاسی-امنیتی و تاب آوری اقتصادی-روانی بود.روش: با پیروی از پروتکل پریزما ، شش پایگاه داده بین المللی (PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, PsycINFO, ProQuest, Google Scholar) و چهار پایگاه فارسی (مگیران ، SID ، ایران داک ، نورمگز ) جستجو شدند. مطالعات کمی (مقطعی یا طولی ) که روابط میانجی را با روش های آماری مناسب (تحلیل مسیر ، مدل سازی معادلات ساختاری ، بوت استرپ ) آزمون کرده بودند، وارد شدند. کیفیت روش شناختی با ابزار ارزیابی موسسه ملی سلامت(NIH) سنجیده شد. داده ها با ترکیب روایتی و فراتحلیل (مدل اثرات تصادفی ) تحلیل شدند.یافته ها: از ۲۸۴۷ رکورد، ۲۸ مطالعه (۲۱ مقطعی، ۷ طولی) با ۱۸۴۲۶ شرکت کننده وارد شدند. تهدیدات سیاسی-امنیتی اثر منفی مستقیم و قوی بر تاب آوری اقتصادی-روانی داشتند (۶۹/۰- = β)، اما حدود ۷۹٪ این اثر از طریق مسیرهای میانجی اعمال می شد. بی اعتمادی معرفتی قوی ترین میانجی منفی (۲۳/۰- = β) و کنترل پذیری منفی قوی ترین میانجی در میان ابعاد باورهای هیجانی (۱۸/۰- = β) بودند. اثرات میانجی در بافت های جنگ و خاورمیانه قوی تر از سایر بافت ها بود. فراتحلیل همبستگی های متوسط تا قوی بین متغیرها را تایید کرد (۰٫۵۴ تا ۰٫۷۲).نتیجه گیری: باورهای هیجانی ناکارآمد و بی اعتمادی معرفتی، مهم ترین مسیرهای فروپاشی تاب آوری در مواجهه با تهدیدات سیاسی-امنیتی هستند. مداخلات باید بر اصلاح این سازوکارهای شناختی-هیجانی متمرکز شوند و سیاست های سلامت روان در جوامع بحران زده، بازسازی اعتماد معرفتی متعادل و باورهای هیجانی سازگارانه را هدف قرار دهند.

کلیدواژه ها:

تهدیدات سیاسی-امنیتی ، باورهای هیجانی ، اعتماد معرفتی ، تاب آوری اقتصادی-روانی ، مرور نظام مند