طراحی مدل ارزیابی و رتبه بندی کارایی مدارس ابتدایی دولتی منطقه آموزشی دهق با استفاده از تحلیل پوششی داده ها و رویکرد تخصیص بهینه منابع آموزشی

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی برای ارزیابی و رتبه بندی کارایی مدارس ابتدایی دولتی منطقه آموزشی دهق و ارائه الگویی برای تخصیص بهینه منابع آموزشی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی و کمی است. جامعه اولیه پژوهش شامل مدارس ابتدایی منطقه آموزشی دهق بود. پس از حذف مدارس غیردولتی، مدرسه استثنایی و مدارس چندپایه به دلیل تفاوت در ساختار آموزشی و نحوه استفاده از منابع، اطلاعات ۱۶ مدرسه ابتدایی دولتی عادی با روش تمام شماری بررسی شد. داده های پژوهش از اسناد آماری، اطلاعات نیروی انسانی و گزارش های ارزشیابی توصیفی مدارس استخراج گردید. در مدل اصلی، تعداد معلمان به عنوان ورودی و تعداد دانش آموزان تحت پوشش و شاخص عملکرد تحصیلی توصیفی به عنوان خروجی انتخاب شدند. شاخص عملکرد توصیفی از ترکیب وزن دار سطوح خیلی خوب، خوب، قابل قبول و نیازمند تلاش بیشتر محاسبه شد و صرفا برای مقایسه عملکرد کلی مدارس مورد استفاده قرار گرفت. برای سنجش کارایی فنی کلی، کارایی فنی خالص و کارایی مقیاس، مدل های ورودی محور سی سی آر و بی سی سی به کار گرفته شدند. یافته ها نشان داد که میانگین کارایی فنی خالص مدارس برابر با ۰٫۹۰۰ و میانگین کارایی مقیاس برابر با ۰٫۹۲۳ بود. مدارس شهید براتی، شهیدان، عدل و هدایت در مدل بی سی سی کارا شناخته شدند، اما تنها مدارس شهید براتی و هدایت در هر دو مدل سی سی آر و بی سی سی به کارایی کامل دست یافتند. مدارس هدایت، شهید براتی و عدل نیز بیشترین نقش را به عنوان مدارس مرجع برای واحدهای ناکارا داشتند. نتایج نشان داد که برخورداری از عملکرد توصیفی مطلوب به تنهایی بیانگر کارایی کامل مدرسه نیست و میزان منابع مصرف شده، ظرفیت پوشش دانش آموزان و مقیاس فعالیت نیز باید هم زمان در ارزیابی عملکرد مدارس مورد توجه قرار گیرد. الگوی پیشنهادی می تواند به عنوان ابزاری برای تصمیم گیری داده محور، شناسایی ظرفیت های بهبود و تخصیص هدفمندتر منابع آموزشی در منطقه آموزشی دهق مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تحلیل پوششی داده ها ، کارایی مدارس ، مدارس ابتدایی ، ارزشیابی توصیفی