طراحی مدل مکان یابی و تخصیص بهینه مدارس ابتدایی منطقه مهردشت با استفاده از مسئله پوشش حداکثری و رویکرد عدالت در دسترسی به خدمات آموزشی

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مکان یابی و تخصیص بهینه مدارس ابتدایی منطقه مهردشت با استفاده از مسئله پوشش حداکثری و با تاکید بر عدالت در دسترسی به خدمات آموزشی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی، تحلیلی و مبتنی بر مدل سازی ریاضی است. جامعه پژوهش شامل ۲۰ مدرسه ابتدایی دولتی منطقه مهردشت بود که اطلاعات آن ها به روش تمام شماری بررسی شد. داده های مورد استفاده شامل تعداد دانش آموزان، کلاس ها، معلمان، محل استقرار مدارس و ظرفیت پذیرش بود. در مجموع، ۲۳۸۳ دانش آموز، ۱۱۲ کلاس و ۱۱۲ معلم مورد بررسی قرار گرفتند. به دلیل نبود اطلاعات رسمی یکسان درباره ظرفیت مدارس، ظرفیت سناریویی هر کلاس ۲۵ دانش آموز در نظر گرفته شد. برای تحلیل وضعیت دسترسی، از مدل پوشش حداکثری ظرفیت دار و سناریوهای بازتخصیص دانش آموزان، افزایش هدفمند ظرفیت و اجرای هم زمان این دو راهکار استفاده شد. یافته ها نشان داد ظرفیت کل برآوردی مدارس برابر با ۲۸۰۰ دانش آموز و میزان استفاده از ظرفیت منطقه حدود ۸۵ درصد است؛ با این حال، ظرفیت ها به صورت متوازن توزیع نشده اند و برخی مدارس با تراکم بالا و تعدادی از مدارس روستایی با ظرفیت خالی مواجه اند. در سناریوی پایه، حدود ۸۷ درصد دانش آموزان در محدوده مناسب دسترسی قرار داشتند. این میزان با بازتخصیص دانش آموزان به ۹۲ درصد، با توسعه ظرفیت مدارس پرتراکم به ۹۶ درصد و با اجرای هم زمان دو راهکار به ۹۸ درصد افزایش یافت. نتایج نشان می دهد مسئله اصلی منطقه، کمبود کلی فضای آموزشی نیست، بلکه ناهماهنگی میان پراکندگی جمعیت دانش آموزی و ظرفیت مدارس است. بنابراین، اصلاح محدوده های ثبت نام، استفاده بهتر از ظرفیت موجود و توسعه هدفمند مدارس پرتراکم می تواند پیش از احداث مدارس جدید مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مکان یابی و تخصیص ، مسئله پوشش حداکثری ، عدالت آموزشی ، مدارس ابتدایی ، منطقه مهردشت