رهبری حمایتی در برابر کنترل نتایج: یک چارچوب مفهومی دومرحله ای مبتنی بر نظریه خودتعیین گری برای تبیین انگیزش و تعامل کارکنان

این پژوهش با رویکرد تلفیق نظری و از طریق مرور تلفیقی (Integrative Review) دو مطالعه ی تجربی مستقل مبتنی بر نظریه خودتعیین گری (SDT) انجام شده است. هدف پژوهش، تبیین مفهومی نقش دو ساختار سازمانی متمایز رهبری حمایتی و کنترل نتایج در شکل گیری انگیزش و تعامل کارکنان از مسیر نیازهای روان شناختی بنیادین (استقلال، شایستگی و ارتباط) است. مطالعه ی اول (Sanseverino et al., 2026) شامل داده های کمی 848 کارمند از دو سازمان ایتالیایی بود که با مدل سازی معادلات ساختاری چندگروهی تحلیل شد. مطالعه ی دوم (Englund & Gerdin, 2026) مبتنی بر 20 مصاحبه ی کیفی با پژوهشگران دانشگاه های سوئد و تحلیل تفسیری بود. در پژوهش حاضر، یافته های کیفی این دو مطالعه در قالب یک چارچوب مفهومی دومرحله ای ادغام شدند: مرحله ی اول به نحوه ی تاثیرگذاری شرایط سازمانی بر نیازهای روان شناختی می پردازد و مرحله ی دوم به نحوه ی شکل گیری پیامدهای انگیزشی از این نیازها. بر خلاف رویکردهای کمی سازی مصنوعی، این مطالعه از ارائه ی ضرایب عددی یا شاخص های واریانس تبیین شده که فاقد پشتوانه ی تجربی مستقیم باشند خودداری کرده و در عوض 9 گزاره ی نظری قابل آزمون ارائه می دهد. یافته های تلفیقی نشان می دهند که رهبری حمایتی و کنترل نتایج هر دو از مسیر نیازهای روان شناختی بنیادین عمل می کنند، اما با مکانیزم های متفاوت: رهبری حمایتی عمدتا نیازها را به طور هم زمان و بدون تعارض ارضا می کند و به انگیزش خودمختار می انجامد؛ کنترل نتایج از طریق یک «منطق مشروط» نیازهای شایستگی و ارتباط را تامین می کند اما هم زمان نیاز به استقلال را تهدید می سازد، که به انگیزش درون فکنی شده منتهی می شود. این مقاله یک مطالعه ی تجربی نیست؛ بلکه چارچوبی مفهومی برای هدایت پژوهش های تجربی آینده به ویژه مطالعات طولی و آزمایشی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نظریه خودتعیین گری ، رهبری حمایتی ، کنترل نتایج ، نیازهای روان شناختی پایه ، انگیزش درون فکنی شده