بررسی تطبیقی سیمای شهری منطقه ۶(خیابان کارگر شمالی) و منطقه ۱۲ (خیابان خیام)تهران از منظر ریخت شناسی

سیمای شهری به عنوان برآیند تعامل میان ریخت کالبدی و عملکرد فضایی نقش تعیین کننده ای در کیفیت زیست پذیری و ادراک شهروندان دارد و پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی کیفیت سیمای شهری در دو بافت متمایز کلانشهر تهران شامل محور کارگر شمالی منطقه ۶، بافت مدرن خدماتی و خیام منطقه ۱۲ بافت تاریخی لجستیکی تدوین شده است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته (Mixed-Methods) است که در آن داده های کیفی حاصل از تحلیل اسناد طرح تفصیلی پیمایش میدانی با تحلیل های کمی شامل تکنیک Space Syntax جهت سنجش یکپارچگی شبکه، داده های ماهواره ای (GIS) برای استخراج شاخص های پوشش (NDVI) و دمای سطح (LST) و همچنین تحلیل ابعاد فرکتال جهت سنجش نظم بصری خط آسمان تلفیق شده اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که تفاوت های ریخت شناسی تاثیر معناداری بر رفتار حرکتی و آسایش محیطی دارد؛ به گونه ای که محور کارگر با برخورداری از ساختار شبکه ای منظم و بعد فرکتال ۱.۴۲ نفوذپذیری فضایی و خوانایی بیشتری را فراهم کرده اما با چالش جزایر گرمایی موضعی (LST بالا) و فقر پوشش گیاهی مواجه است؛ در مقابل محور خیام با بعد فرکتال ۱.۲۸ پیچیدگی بافت تاریخی و علی رغم بهره مندی از سایه اندا زی مطلوب به دلیل غلبه عملکرد لجستیکی سنگین دچار گسست فضایی شده است. در نهایت نتایج نشان می دهد که ارتقای کیفی این دو محور نیازمند راهبردهای دوگانه است؛ برای خیابان خیام رویکرد آرام سازی ترافیک و انتقال خدمات لجستیکی مزاحم جهت بازیابی هویت تاریخی ضروری است و در سوی دیگر برای خیابان کارگر تمرکز بر پیرایش بصری (حذف زوائد تبلیغاتی)، توسعه لکه های فضای سبز جهت تعدیل دما و تقویت رویکرد پیاده مداری در جداره های خدماتی اداری به عنوان اولویت های مداخله پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

ریخت شناسی ، سیمای شهری ، هویت شهری ، منطقه شش ، تهران ، منطقه دوازده ، تهران ، زیست پذیری شهری