استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی به عنوان دستیار یادگیری در درس علوم برای دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول: مرور پژوهش ها و رویکردها

گسترش فناوری های هوشمند به ویژه هوش مصنوعی موجب تحول در رویکردهای آموزشی و یادگیری در نظام های تعلیم و تربیت شده است. یکی از مهم ترین کارکردهای هوش مصنوعی در آموزش امکان شخصی سازی یادگیری متناسب با ویژگی ها، نیازها و تفاوت های فردی دانش آموزان است. این موضوع در دوره متوسطه اول و به ویژه در آموزش درس علوم برای دانش آموزان دختر اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا این دوره نقشی اساسی در شکل گیری نگرش علمی، خودکارآمدی تحصیلی و علاقه مندی به یادگیری مفاهیم پایه ایفا می کند. با وجود اهمیت درس علوم، چالش هایی نظیر انتزاعی بودن مفاهیم، یکنواختی روش های تدریس و بی توجهی به تفاوت های فردی اثر بخشی آموزش این درس را با محدودیت مواجه ساخته است. روش کار این پژوهش مرور توصیفی تحلیلی مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری دانش آموزان متوسطه اول است. به این منظور مقالات علمی، گزارش های پژوهشی و منابع معتبر منتشر شده در سال های اخیر در حوزه آموزش علوم، یادگیری شخصی سازی شده و کاربردهای آموزشی هوش مصنوعی بررسی و تحلیل شده اند. یافته های حاصل از مرور پژوهش ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند از طریق تحلیل داده های یادگیری، ارائه محتوای تطبیقی، بازخورد هوشمند و طراحی فعالیت های متناسب با سطح توانایی یادگیرندگان، نقش موثری در ارتقای یادگیری مفهومی، افزایش انگیزش و مشارکت فعال دانش آموزان دختر در درس علوم ایفا کند. در عین حال چالش هایی نظیر وابستگی بیش از حد به فناوری، کاهش تعامل انسانی، تضعیف نقش معلم و ملاحظات اخلاقی مرتبط با حریم خصوصی داده های آموزشی نیز مطرح است. در نتیجه گیری می توان گفت که بهره گیری از هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری درس علوم در صورتی که در چارچوبی مسئولانه، آگاهانه و مبتنی بر اصول تربیتی صورت گیرد می تواند به بهبود کیفیت آموزش و یادگیری دانش آموزان دختر متوسطه اول منجر شود. بر این اساس توجه همزمان به نقش راهبردی معلم، ملاحظات اخلاقی و اهداف تربیتی شرط اصلی استفاده اثربخش از این فناوری در آموزش علوم محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، شخصی سازی یادگیری ، آموزش علوم ، دانش آموزان دختر متوسطه اول ، یادگیری تطبیقی ، فناوری های آموزشی