طراحی مدل هم آفرینی ارزش با شرکت های خدمات انرژی در راستای بهینه سازی مصرف گاز

این پژوهش به ارائه مدلی برای هم آفرینی ارزش با مشارکت شرکت های خدمات انرژی (ESCOs) با هدف بهینه سازی مصرف گاز طبیعی در ایران می پردازد. مسئله اصلی پژوهش ناترازی فزاینده مصرف گاز در کشور، محدودیت های رویکردهای سنتی فنی-اقتصادی و شکاف قابل توجه تحقیقاتی در تلفیق همه جانبه سه حوزه کلیدی هم آفرینی، ارزش شرکت های خدمات انرژی و بهینه سازی مصرف گاز است. هدف اصلی طراحی یک مدل جامع و عملیاتی است که بتواند شکاف های نظری و کاربردی موجود را پوشش دهد و چارچوبی برای اجرای موثر پروژه های بهینه سازی انرژی توسط ESCOs فراهم آورد. اساس این تحقیق بر پایه مرور نظام مند ادبیات در سه حوزه مذکور بنا نهاده شده است. چارچوب مفهومی ارائه شده، با الهام از مبانی نظری هم آفرینی ارزش مانند منطق غالب خدمت و مدل چهار مرحله ای (DART) و با در نظر گرفتن ظرفیت های قانونی و بومی ایران از جمله ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید و سازوکار گواهی صرفه جویی طراحی شده است. این مدل شامل چهار جزء اصلی: عوامل زمینه ای، عوامل تسهیل کننده، فرآیند پویا و چهار مرحله ای هم آفرینی ارزش و پیامدهای حاصل از این فرآیند است که در نهایت به ایجاد ارزش پایدار منجر می شود. روابط تعاملی و پویای بین این اجزا در مدل ترسیم شده است. روش شناسی پژوهش بر مرور نظام مند ادبیات با استفاده از پایگاه های اطلاعاتی کلیدی و کلیدواژه های مشخص و متعاقب آن تحلیل محتوا استوار بود. یافته های کلیدی نشان دهنده ظرفیت بالقوه بالای نظریه های هم آفرینی در صنعت گاز ایران، اثربخشی ترکیبی سیاست های قیمتی، کیفیت اجرای پروژه ها و وجود ظرفیت های قانونی مناسب در ایران مشابه تجارب موفق بین المللی است. این پژوهش برای اولین بار مدلی یکپارچه که این سه حوزه را در سطوح مختلف تحلیل تلفیق می کند ارائه می نماید و به تجارب بین المللی در دستیابی به صرفه جویی حدود ۳۰ درصد انرژی از طریق پروژه های ESCO اشاره دارد. پیشنهادهای پژوهش شامل سرمایه گذاری ESCOها در فناوری و مهارت، تدوین مقررات حمایتی و توسعه بازار گواهی صرفه جویی توسط سیاست گذاران و انجام پژوهش های آتی برای اعتبارسنجی مدل و مطالعات تطبیقی است.

کلیدواژه ها:

هم آفرینی ، ارزش شرکت های خدمات انرژی ، بهینه سازی مصرف گاز ، مدل مفهومی ، بهره وری انرژی ، ارزش پایدار