تاثیر فناوری های نوین مالی بر توسعه خدمات بهداشت و درمان در مناطق کمتر برخوردار

نابرابری در دسترسی به خدمات بهداشت و درمان یکی از چالش های اصلی مناطق کمتر برخوردار است و محدودیت های مالی، هزینه های درمان و دشواری پرداخت می تواند مانع جدی دریافت خدمات ضروری سلامت شود. فناوری های نوین مالی فین تک با توسعه پرداخت های دیجیتال، خدمات مالی غیر حضوری، ابزارهای اعتباردهی خرد و راهکارهای نوآورانه در تامین مالی هزینه های درمان می تواند دسترسی گروه های کم برخوردار به خدمات سلامت را تسهیل کند. با این حال اثر فین تک بر پیامدهای سلامت و دسترسی درمانی می تواند بسته به سطح زیرساخت، کیفیت حکمرانی و ریسک های مقرراتی متفاوت باشد. هدف اصلی این پژوهش بررسی اثر فین تک بر دسترسی و رفاه سلامت در مناطق کمتر برخوردار ایران طی دوره زمانی ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۹ است. در تصریح الگوی پژوهش دسترسی و رفاه سلامت تابعی از فین تک، رشد اقتصادی، توسعه مالی، مخارج دولت و درجه باز بودن تجاری در نظر گرفته شد. برای سنجش وضعیت سلامت محور، از شاخص های نماینده دسترسی، هزینه سلامت متناسب با داده های در دسترس استفاده می شود. با توجه به ساختار داده ها و برای کنترل ناهمسانی واریانس، خودهمبستگی و مسئله درون زایی از رهیافت پانل پویا و روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) بهره گرفته می شود. نتایج نشان می دهد توسعه فین تک به طور معناداری با بهبود دسترسی و رفاه سلامت در مناطق کمتر برخوردار همراه است و می تواند از مسیر کاهش هزینه های پرداخت و مبادله، تسهیل تامین مالی هزینه های درمان و افزایش شمول مالی سلامت، فشار مالی درمان را کاهش دهد. در کنار آن رشد اقتصادی و مخارج دولت نیز نقش حمایتی در بهبود شاخص های سلامت محور دارند، در حالی که اثر توسعه مالی می تواند بسته به کارایی نظام مالی و نحوه تخصیص منابع متفاوت باشد. گسترش فین تک می تواند به عنوان یک ابزار مکمل سیاستی برای کاهش شکاف دسترسی درمانی در مناطق کمتر برخوردار به کار گرفته شود. در این راستا تقویت زیرساخت های دیجیتال، توسعه سازوکارهای پرداخت و اعتباردهی سلامت، افزایش سواد مالی-دیجیتال و تدوین چارچوب های نظارتی متناسب با نوآوری های مالی می تواند اثربخشی فین تک را در بهبود دسترسی به خدمات بهداشت و درمان افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

فین تک ، بهداشت و درمان ، مناطق کمتر برخوردار ، دسترسی درمانی ، پانل پویا ، گشتاورهای تعمیم یافته