تحلیل حقوقی اعتبار و نفوذ قراردادهای هوشمند در پرتو قواعد عمومی قراردادها در حقوق ایران

تحولات فناوری اطلاعات و گسترش بسترهای مبتنی بر بلاکچین زمینه ظهور نسل جدیدی از قراردادها موسوم به «قراردادهای هوشمند» را فراهم ساخته است. این قراردادها که بر پایه کدهای رایانه ای طراحی شده و به صورت خودکار اجرا می شوند، چالش های متعددی را در حوزه حقوق قراردادها ایجاد کرده اند. مهم ترین پرسش آن است که آیا قراردادهای هوشمند با وجود فقدان برخی عناصر سنتی، قراردادها از منظر حقوق ایران واجد اعتبار و نفوذ حقوقی هستند یا خیر. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر قواعد عمومی قراردادها در حقوق ایران به بررسی ماهیت حقوقی قراردادهای هوشمند و انطباق آنها با شرایط اساسی صحت معاملات می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که قراردادهای هوشمند فی نفسه با اصول بنیادین حقوق قراردادها از جمله اصل حاکمیت اراده، اصل آزادی قراردادی و ماده ۱۰ قانون مدنی تعارضی ندارند. با این حال، مسائلی همچون احراز قصد و رضا، اشتباه در کدنویسی، تعیین مسئولیت ناشی از اجرای خودکار قرارداد و چگونگی اعمال قواعد فسخ و بطلان از جمله چالش های حقوقی مهم در این حوزه محسوب می شوند. در نهایت مقاله نتیجه می گیرد که نظام حقوقی ایران ظرفیت پذیرش قراردادهای هوشمند را داراست اما بهره برداری موثر از این ظرفیت مستلزم توسعه مقررات خاص و تفسیر نوین از قواعد سنتی قراردادها است.

کلیدواژه ها:

قرارداد ، هوشمند ، بلاکچین ، اعتبار قرارداد ، حقوق ، قراردادها ، تجارت الکترونیکی