بررسی نقش تمایز تعهد به نتیجه و تعهد به وسیله در تحقق مسئولیت قراردادی در حقوق ایران با نگاهی به حقوق فرانسه و اصول قراردادهای تجاری بین المللی

تمایز میان تعهد به نتیجه و تعهد به وسیله از مباحث مهم حقوق تعهدات است که در تعیین حدود مسئولیت قراردادی، بار اثبات دعوا و شیوه ارزیابی رفتار متعهد نقش اساسی دارد. در تعهد به نتیجه متعهد به تحقق نتیجه ای معین ملتزم می شود و عدم تحقق نتیجه اصولا نشانه نقض تعهد است؛ اما در تعهد به وسیله متعهد تنها مکلف است تلاش متعارف، مراقبت لازم و مهارت حرفه ای مورد انتظار را برای دستیابی به هدف قراردادی به کار گیرد. با وجود اهمیت این تقسیم بندی، قانون مدنی ایران به صراحت از آن نام نبرده و همین امر موجب ابهام در کاربرد آن در دعاوی مسئولیت قراردادی شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد تطبیقی امکان پذیرش این تقسیم بندی در حقوق ایران را با توجه به مواد قانون مدنی، قواعد عمومی مسئولیت قراردادی، حقوق فرانسه و اصول قراردادهای تجاری بین المللی بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که گرچه تعهد به نتیجه و تعهد به وسیله در حقوق ایران عنوان قانونی مستقل ندارد، اما از طریق تفسیر مفاد قرارداد، عرف، ماهیت تعهد، اوضاع و احوال، معیار رفتار متعارف و قواعد اثبات تقصیر قابل شناسایی است. نتیجه پژوهش آن است که این تقسیم بندی می تواند ابزاری کارآمد برای تشخیص نقض تعهد، تعیین بار اثبات، تحلیل علت خارجی و تعدیل مسئولیت قراردادی باشد.

کلیدواژه ها:

تعهد به نتیجه ، تعهد به وسیله ، مسئولیت قراردادی ، بار اثبات ، حقوق فرانسه