تحلیل پویایی فرم و تجلی ساختار زنده در آثار رضا دانشمیر بر اساس نظریه کریستوفر الکساندر

با وجود گسترش فرم های نو در معماری معاصر ایران کیفیت های ادراک پذیر و زنده فضا کمتر به صورت نظام مند و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته اند. هرچند آثار رضا دانشمیر اغلب به عنوان نمونه هایی سیال، پویا و ارگانیک معرفی می شوند، تبیین این ویژگی ها در چارچوبی نظری و منسجم کمتر محل توجه بوده است. از این رو پرسش اصلی این پژوهش آن است که اصول نظری «ساختار زنده» کریستوفر الکساندر چگونه در سازمان فضایی و پویایی فرم آثار دانشمیر بازتاب یافته اند. هدف این پژوهش تحلیل نحوه تجلی اصول ساختار زنده الکساندر در سازمان فضایی و پویایی فرم سه اثر شاخص رضا دانشمیر و در نهایت، استخراج الگویی زمینه محور برای تبیین معماری زنده در بستر معماری معاصر ایران است. این پژوهش با رویکردی کیفی و از نوع تحلیلی-تبیینی و براساس مطالعه موردی تطبیقی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی و تحلیل دیداری-فضایی سه پروژه منتخب دانشمیر گردآوری و بر پایه اصول پانزده گانه ساختار زنده الکساندر تحلیل شده اند. در مرحله پایانی تحلیل تطبیقی یافته ها امکان استخراج الگوی غالب تحقق معماری زنده در سازمان فضایی و پویایی فرم این آثار را فراهم کرده است. یافته ها نشان می دهند که دانشمیر از طریق به کارگیری سلسله مراتب، چندمرکزی، مرزهای ضخیم، تراکم های موضعی و مقیاس بندی تدریجی فضاهایی خلق می کند که با ادراک حسی و تجربه انسانی هماهنگ اند. این امر بیانگر تحقق عملی مفهوم ساختار زنده در معماری معاصر ایران و فراهم کردن بستری برای فهم پویایی فرم فراتر از زیبایی شناسی صرف است.

کلیدواژه ها:

معماری ، رضا دانشمیر ، کریستوفر الکساندر ، پویایی فرم ، ساختار زنده