بافت تاریخی و تجربه زیسته ارائه چارچوبی مفهومی برای بازآفرینی معنامحور مبتنی بر تاب آوری فرهنگی

بافت های تاریخی شهری صرفا مجموعه ای از عناصر کالبدی و میراثی نیستند بلکه بستر شکل گیری تجربه زیسته، حافظه جمعی هویت مکانی و معناهای فرهنگی شهروندان نیز به شمار می آیند. با این حال، بخش مهمی از رویکردهای رایج در بازآفرینی شهری به ویژه در مواجهه با بافت های تاریخی، همچنان تحت غلبه نگرش کالبد محور قرار دارند و به ابعاد ادراکی معنایی و فرهنگی زندگی روزمره توجه کافی نشان نمی دهند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه می توان از رهگذر فهم نسبت میان بافت تاریخی و تجربه زیسته چارچوبی مفهومی برای بازآفرینی معنا محور با تاکید بر تاب آوری فرهنگی ارائه کرد. این پژوهش از نوع نظری تفسیری است و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و سنتز مفهومی متون، به بازخوانی نظام مند ادبیات مرتبط با تجربه زیسته، معنای مکان، حافظه شهری، دلبستگی به مکان، منظر شهری تاریخی و تاب آوری فرهنگی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که بافت تاریخی در قالب سه لایه به هم پیوسته شامل لایه کالبدی، لایه اجتماعی و لایه فرهنگی عمل می کند و تجربه زیسته به عنوان متغیر میانجی این لایه ها را به پیامدهایی چون شکل گیری معنای مکان، تقویت حافظه جمعی، تعمیق حس تعلق و ارتقای تاب آوری فرهنگی پیوند می دهد. بر این اساس چارچوب مفهومی پیشنهادی پژوهش نشان می دهد که بازآفرینی معنا محور زمانی تحقق می یابد که مداخله در بافت تاریخی نه فقط به حفاظت فیزیکی بلکه بر بازتولید رابطه انسان-مکان و حافظه استوار باشد. نوآوری پژوهش در صورت بندی یک مدل مفهومی پیونددهنده میان بافت تاریخی، تجربه زیسته و تاب آوری فرهنگی در فرایند بازآفرینی شهری است؛ مدلی که می تواند مبنایی برای سیاستگذاری، طراحی و مدیریت حساس به معنا در بافت های تاریخی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

بافت تاریخی ، تجربه زیسته ، تاب آوری فرهنگی ، بازآفرینی شهری ، معنای مکان