ارائه چارچوب ارزیابی چندبعدی جداره های ساختمانی شهری با تاکید بر عملکرد اقلیمی، خوانایی فضایی، انسجام زیبایی شناختی و پایداری اجتماعی - محیطی

جداره های ساختمانی شهری به عنوان مرز میان فضای خصوصی و عرصه عمومی نقش مهمی در کیفیت محیط شهری، خوانایی فضا و تحقق پایداری دارند. با این حال در بسیاری از شهرهای معاصر ارزیابی جداره ها به جنبه های صوری محدود مانده و ابعاد اقلیمی، عملکردی و اجتماعی کمتر به صورت نظام مند بررسی شده اند. این پژوهش با هدف پرکردن این خلا چارچوبی ارزیابی چندبعدی برای جداره های شهری ارائه می کند که چهار بعد اصلی عملکرد، اقلیمی، خوانایی فضایی، انسجام زیبایی شناختی و پایداری اجتماعی محیطی را به صورت تلفیقی تحلیل می نماید. روش تحقیق توصیفی تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و تحلیل نمونه های موردی گردآوری شده اند. ابتدا شاخص های کلیدی هر بعد از طریق مرور نظریات شهری، معماری و پایداری استخراج و در ادامه سه شهر با اقلیم و رویکرد متفاوت - تهران، بارسلونا و سنگاپور – به صورت تطبیقی بررسی شدند. نتایج نشان می دهد در تهران نبود انسجام ضوابط، نما، بی توجهی به اقلیم و استفاده نادرست از مصالح سبب آشفتگی بصری، ناپایداری حرارتی و ضعف تعامل اجتماعی شده است. در مقابل، بارسلونا با انسجام مرفولوژیک و جداره های فعال، همکف خوانایی فضایی و سرزندگی بیشتری دارد. سنگاپور نیز با به کارگیری جداره های سبز، فناوری های هوشمند و سیاست های پایداری انرژی نقش جداره ها را در کاهش جزایر حرارتی و بهبود کیفیت محیط تقویت کرده است. در نتیجه چارچوب پیشنهادی این پژوهش رویکردی تلفیقی برای طراحی و مدیریت جداره های شهری ارائه می کند که معیارهای اقلیمی، ادراکی، اجتماعی و زیست محیطی را همزمان در نظر می گیرد. این چارچوب می تواند مبنای تدوین ضوابط طراحی برای شهرهای ایران و گامی در جهت ایجاد شهرهایی انسان محور، پایدار و هوشمند باشد.

کلیدواژه ها:

جداره ساختمانی ، شهری ، کیفیت فضای شهری ، عملکرد اقلیمی ، خوانایی فضایی ، انسجام زیبایی شناختی ، پایداری اجتماعی محیطی ، جداره فعال