سنجش کارایی و شناسایی شکاف های عملیاتی در شرکت های فین تک ایران با استفاده از مدل غیرشعاعی SBM در تحلیل پوششی داده ها

با رشد شتابان فناوری های مالی (فین تک) در ایران، ارزیابی کارایی شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت به منظور جلوگیری از اتلاف منابع و بهینه سازی زنجیره ارزش، ضرورتی انکارناپذیر یافته است. هدف اصلی این پژوهش، سنجش کارایی فنی و شناسایی دقیق شکاف های عملیاتی در شرکت های برتر این حوزه با استفاده از مدل غیرشعاعی SBM است. این مقاله از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی محسوب می شود. در این راستا، از مدل سنجش مبتنی بر متغیرهای کمکی (SBM) در چارچوب تحلیل پوششی داده ها (DEA) استفاده شده است که برخلاف مدل های کلاسیک، توانایی تحلیل همزمان مازاد در ورودی ها و کمبود در خروجی ها را داراست. ورودی های مدل شامل تعداد پایانه های فروش، و تعداد درگاه های پذیرش اینترنتی و خروجی ها شامل سهم بازار از تعداد تراکنش ها و سهم بازار از مبلغ تراکنش ها بر اساس گزارش های رسمی شاپرک در سال ۱۴۰۴ است. نتایج حاصل از اجرای مدل نشان می دهد که مدل SBM با تحلیل دقیق مقدار متغیرهای کمکی(Slacks)، میزان انحراف هر واحد از مرز کارایی را مشخص کرده است. یافته ها حاکی از آن است که برخی شرکت ها علیرغم برخورداری از زیرساخت های فیزیکی گسترده، به دلیل عدم توازن در تخصیص منابع و پایین بودن نرخ بهره وری ابزارها، در وضعیت غیرکارا قرار دارند. نتایج این پژوهش ضمن شناسایی شکاف های عملیاتی، نقشه راه دقیقی برای رسیدن به مرز کارایی و بهبود تصمیم گیری های استراتژیک در صنعت فین تک ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

فین تک ، تحلیل پوششی داده ها (DEA) ، مدل SBM ، کارایی غیرشعاعی ، شاپرک