ارزیابی و تحلیل نظام تضمین کیفیت در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی کشور

هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی و تحلیل جامع نظام تضمین کیفیت در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ایران است. در دنیای رقابتی امروز و با تاکید روزافزون بر اقتصاد دانش بنیان، کیفیت آموزش عالی به یک مزیت استراتژیک برای توسعه پایدار کشورها تبدیل شده است. نظام تضمین کیفیت به عنوان مجموعه ای از سازوکارها، فرآیندها و سیاست ها، به دنبال اطمینان از دستیابی به استانداردهای مطلوب و بهبود مستمر عملکرد دانشگاهی است. این مقاله با استفاده از روش پژوهش مروری-کتابخانه ای و با رویکردی تحلیلی، به بررسی ابعاد مختلف این نظام در ایران می پردازد. ابتدا مفاهیم کلیدی کیفیت و تضمین کیفیت در آموزش عالی تبیین شده و سپس پیشینه پژوهشی داخلی و خارجی در این حوزه مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام تضمین کیفیت در ایران، علی رغم دستاوردهایی نظیر ایجاد ساختارهای ارزیابی درونی و بیرونی و افزایش آگاهی نسبت به اهمیت کیفیت، با چالش های بنیادینی مواجه است. این چالش ها شامل مواردی همچون تمرکزگرایی بیش از حد، شکاف بین سیاست گذاری و اجرا، تاکید بر شاخص های کمی به جای نتایج کیفی و یادگیری، مقاومت فرهنگی در برابر تغییر، و عدم وجود یک نهاد ملی اعتباربخشی مستقل و مقتدر می باشد. در نهایت، مقاله با ارائه یک چارچوب پیشنهادی، راهکارهایی کاربردی در سه سطح کلان (سیاست گذاری)، میانی (نهادی) و خرد (عملیاتی) برای گذار از یک نظام تضمین کیفیت صوری و کنترل محور به یک نظام بهبودمحور، یکپارچه و مبتنی بر فرهنگ کیفیت ارائه می دهد. این راهکارها بر استقرار یک نهاد اعتباربخشی مستقل، تقویت نقش ذی نفعان، بازنگری در شاخص ها و ترویج فرهنگ بهبود مستمر تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

تضمین کیفیت ، آموزش عالی ، ارزیابی درونی ، ارزیابی بیرونی ، اعتباربخشی ، فرهنگ کیفیت ، بهبود مستمر