رابطه حسابداری خلاقانه و ورشکستگی شرکتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

هدف این پژوهش رابطه حسابداری خلاقانه و ورشکستگی شرکتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. در این راستا چهار مولفه حسابداری خلاقانه شامل مدیریت سود واقعی، مدیریت سود تعهدی اختیاری، هموارسازی سود و اجتناب مالیاتی به عنوان متغیرهای مستقل مورد بررسی قرار گرفتند. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه شرکتهای بورسی طی بازه زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۲ بوده و نمونه ای متشکل از ۱۷۳ شرکت با روش حذف سیستماتیک انتخاب شد. برای سنجش احتمال ورشکستگی شرکتها به سه طبقه «در آستانه ورشکستگی»، «در وضعیت عادی» و «سالم» تقسیم بندی شدند و برای آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیون لاجیت ترتیبی Ordered Logit استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان داد که مدیریت سود واقعی با احتمال ورشکستگی رابطه مستقیم و معنادار دارد؛ به گونه ای که افزایش رفتارهای مدیریت واقعی سود میتواند ریسک مالی شرکت را افزایش دهد. در مقابل مدیریت سود تعهدی اختیاری و هموارسازی سود با ورشکستگی رابطه معکوس و معناداری نشان دادند؛ به عبارتی دیگر این رفتارهای محافظه کارانه ممکن است نقش پیشگیرانه در برابر بحرانهای مالی ایفا کنند. همچنین یافته ها حاکی از آن بود که اجتناب مالیاتی با احتمال ورشکستگی رابطه ای مستقیم و معنادار دارد، که می تواند بیانگر آن باشد که شرکتهایی که به صورت تهاجمی در پی کاهش بار مالیاتی خود هستند، در معرض ریسکهای پنهان مالی بیشتری قرار دارند. این یافته ها میتواند برای ناظران بازار سرمایه، تحلیل گران مالی، حسابرسان و سیاستگذاران حوزه شفافیت مالی دارای ارزش کاربردی باشد. همچنین نتایج پژوهش، مسیرهایی برای تحقیقات آینده در زمینه حاکمیت شرکتی، پیش بینی بحران مالی و نقش انتخابهای حسابداری فراهم میسازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت سود واقعی ، مدیریت سود تعهدی ، هموارسازی سود ، اجتناب مالیاتی ، ورشکستگی