واکاوی فقهی مبنای مسئولیت تضامنی دولت و مدرسه در قبال خسارت های ناشی از نقص ایمنی ساختمان های آموزشی بر اساس قاعده «علی الید»

مسئولیت مدنی دولت و نهادهای عمومی در قبال خسارات وارده به شهروندان، از جمله مباحث نوین و چالش برانگیز در نظام حقوقی ایران محسوب می گردد که ریشه در تحولات فقهی و حقوقی معاصر دارد. یکی از مصادیق بارز این حوزه، خسارات ناشی از نقص ایمنی ساختمان های آموزشی است که جان و سلامت هزاران دانش آموز را با مخاطره مواجه می سازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، به واکاوی مبنای فقهی مسئولیت تضامنی دولت و مدرسه در قبال اینگونه خسارات بر اساس قاعده فقهی «علی الید» پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که قاعده مذکور که بر پایه حدیث نبوی «علی الید ما اخذت حتی تودیه» استوار است، می تواند به عنوان مبنایی مستحکم برای اثبات مسئولیت هر دو نهاد مذکور در قبال خسارات ناشی از نقص ایمنی مدارس ایفای نقش نماید. بدین ترتیب که دولت به عنوان حاکم و متولی اصلی نظام آموزشی و مدرسه به عنوان نهاد مباشر در اداره و نگهداری ساختمان های آموزشی، هر دو بر اساس این قاعده که تصرف و سلطه بر مال را موجب ضمان می داند، مسئول شناخته می شوند و با توجه به قاعده «اقرار العقلاء علی انفسهم جائز» و لزوم جبران کامل خسارت زیان دیده، مسئولیت تضامنی آنان قابل توجیه است. این رویکرد، افزون بر تامین عدالت برای زیان دیدگان، می تواند زمینه ساز ارتقاء سطح ایمنی در مدارس و پیشگیری از بروز حوادث ناگوار آتی نیز گردد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت تضامنی ، قاعده علی الید ، ایمنی ساختمان های آموزشی ، مسئولیت مدنی دولت ، ضمان قهری.