نقش سرپرست خوابگاه در تربیت اجتماعی هنرجویان

چکیدهخوابگاه های دانش آموزی و به ویژه خوابگاه های وابسته به هنرستان ها، فقط محل اسکان و استراحت هنرجویان نیستند، بلکه محیطی زنده و اثرگذار برای شکل گیری شخصیت، هویت اجتماعی، مسئولیت پذیری، مهارت های ارتباطی و الگوهای رفتاری آنان به شمار می روند. هنرجویان در دوره نوجوانی و جوانی اولیه، بخشی از مهم ترین تجربه های عاطفی، اجتماعی و تربیتی خود را در فضای جمعی خوابگاه می گذرانند و در این میان، سرپرست خوابگاه یکی از مهم ترین عوامل انسانی تاثیرگذار بر فرایند تربیت اجتماعی آنان است. سرپرست خوابگاه با ایفای نقش هایی چون ناظر، راهنما، حامی، میانجی، الگوی رفتاری و هماهنگ کننده، می تواند فضای خوابگاه را از یک محیط صرفا اقامتی به محیطی تربیتی و رشدآفرین تبدیل کند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و توصیفی به بررسی نقش سرپرست خوابگاه در تربیت اجتماعی هنرجویان می پردازد. در این مقاله، ابتدا مفاهیم خوابگاه، تربیت اجتماعی و ویژگی های دوره نوجوانی و هنرجویی تبیین می شود. سپس ابعاد مختلف نقش سرپرست خوابگاه از جمله ایجاد نظم اجتماعی، تقویت مسئولیت پذیری، توسعه مهارت های ارتباطی، مدیریت تعارض، تقویت حس تعلق، آموزش همزیستی جمعی، پیشگیری از آسیب های اجتماعی، ارتقای سلامت روانی و پشتیبانی از فرایند جامعه پذیری هنرجویان بررسی می شود. یافته های مطالعات مرتبط نشان می دهد که کیفیت اقلیم اجتماعی و رابطه حمایتی میان بزرگسالان مدرسه و دانش آموزان، از عوامل کلیدی در بهبود تعلق به مدرسه، سازگاری اجتماعی، سلامت روان و کاهش تعارض های رفتاری است و کنترل صرف، بدون رابطه انسانی و حمایت عاطفی، نمی تواند به تربیت اجتماعی مطلوب منجر شود. از این رو، سرپرست خوابگاه زمانی در تربیت اجتماعی هنرجویان موفق خواهد بود که علاوه بر نظارت، از مهارت های ارتباطی، شناختی و تربیتی لازم برخوردار باشد و فضای خوابگاه را بر پایه احترام، عدالت، همدلی، مشارکت و مسئولیت جمعی اداره کند. در پایان، راهکارهایی برای ارتقای کارکرد تربیتی سرپرستان خوابگاه ارائه شده است (Long et al., ۲۰۲۱؛ Uslu & Gizir, ۲۰۱۷؛ Frontiers in Psychology, ۲۰۲۴).واژگان کلیدی: سرپرست خوابگاه، تربیت اجتماعی، هنرجویان، خوابگاه دانش آموزی، مهارت های اجتماعی.