مسئولیت مدنی پلتفرم های رسانه ای در قبال اعتیاد رفتاری کاربران (تحلیل حقوقی مبتنی بر یافته های روانشناسی اعتیاد به اینترنت)

مسئله اصلی در تحلیل مسئولیت مدنی پلتفرم های رسانه ای، امکان انتساب خسارات ناشی از اعتیاد رفتاری کاربران به طراحی های الگوریتمی و ساختارهای تعاملی این پلتفرم ها است. این مقاله به بررسی این موضوع می پردازد که آیا اعتیاد رفتاری ناشی از استفاده مستمر از پلتفرم های دیجیتال می تواند به عنوان ضرر قابل جبران در نظام حقوقی ایران شناخته شود و در صورت پذیرش، ارکان مسئولیت مدنی در این زمینه چگونه قابل تبیین خواهد بود.یافته های این تحلیل نشان می دهد که با گسترش فناوری های دیجیتال و بهره گیری از سازوکارهای اقناعی و الگوریتم های شخصی سازی شده، پلتفرم ها از یک بستر صرفا واسط به عاملی موثر در شکل دهی رفتار کاربران تبدیل شده اند. در این چارچوب، اعتیاد رفتاری با توجه به آثار آن بر سلامت روان، کاهش کنترل ارادی و اختلال در کارکردهای شناختی، می تواند در زمره ضررهای معنوی و روانی قابل جبران قرار گیرد.از منظر حقوقی، تحقق مسئولیت مدنی در این حوزه بر سه رکن اساسی شامل ورود ضرر، فعل زیان بار ناشی از نقص طراحی و رابطه سببیت استوار است. همچنین در پرتو تحولات دکترین حقوقی، مفاهیمی مانند تقصیر عینی، توسعه تکلیف مراقبت، نظریه خطر و فرض رابطه سببیت در تحلیل مسئولیت پلتفرم ها نقش پررنگ تری یافته اند.در نهایت، در صورت احراز طراحی های اعتیادآور و قابلیت پیش بینی آثار روانی آن ها، استقرار مسئولیت مدنی پلتفرم های رسانه ای در قبال اعتیاد رفتاری کاربران قابل توجیه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، پلتفرم های رسانه ای ، اعتیاد رفتاری ، اعتیاد به اینترنت ، ضرر معنوی ، نقص طراحی ، تقصیر عینی ، رابطه سببیت