برآورد تاب آوری لرزه ای شبکه مترو و استراتژی های بازسازی؛ مطالعه موردی در منطقه ۴ تهران

شبکه حمل ونقل ریلی شهری به عنوان یک شریان حیاتی، نقش کلیدی در حفظ عملکرد کلان شهرها پس از بحران های طبیعی ایفا می کند. کلان شهر تهران به دلیل قرارگیری بر روی سیستم گسل های فعال و آبرفت های ضخیم، با ریسک لرزه ای بالایی مواجه است. در این پژوهش، یک ساختار ارزیابی کمی و چهاربعدی (MCEER) شامل ابعاد فنی (T)، کارکردی (O)، اقتصادی (E) و سازمانی (Org) برای سنجش تاب آوری لرزه ای شبکه متروی منطقه ۴ تهران (خطوط ۲، ۳ و ۴) توسعه یافته است. آسیب پذیری فیزیکی سازه های زیرزمینی بر مبنای منحنی های شکنندگی وابسته به شتاب بیشینه زمین (PGA) و اثرات ساختگاهی ژئوتکنیکی مدل سازی شد. ارزیابی فرآیند بازیابی کارکردی با در نظر گرفتن توالی بازسازی مبتنی بر تئوری گراف (مرکزیت بینابینی) و وابستگی متقابل به شبکه فوق توزیع برق انجام گرفت. شبیه سازی تصادفی مونت کارلو برای ۶ سناریوی لرزه ای (۰.۲g تا ۰.۸g) نشان داد که شتاب۰.۵g یک نقطه عطف بحرانی است که در آن کارایی شبکه به دلیل گسیختگی سیستم برق، دچار ریزش شدید (۶۵ درصد) می شود. براساس یافته ها، شاخص تاب آوری سازمانی با امتیاز ۰.۶۲ کمترین و بعد فنی با ۰.۹۱ بیشترین میزان تاب آوری را دارا هستند. تحلیل حساسیت نشان داد که افزایش تیم های تعمیراتی از ۵ به نقطه بهینه ۱۲ تیم، نرخ بازیابی را به حداکثر رسانده و اولویت بندی بازسازی براساس مرکزیت بینابینی، زمان بازگشت به عملکرد عادی را ۳۴ درصد کاهش می دهد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری لرزه ای ، شبکه شهری ، مترو تهران ، شبیه سازی سناریوهای زلزله ، بازیابی عملکرد ، بازسازی پس از زلزله