حق آموزش در ایران ومالزی از لحاظ نظری و اجرایی

حق آموزش به عنوان یکی از حقوق بنیادین بشری، سنگ بنای توسعه پایدار و عدالت اجتماعی محسوب می شود. این پژوهش تطبیقی-کیفی نشان می دهد که تحقق حق آموزش به عنوان یکی از ارکان عدالت اجتماعی و توسعه پایدار، در دو کشور اسلامی مالزی و ایران، علی رغم اشتراکات فرهنگی و دینی، مسیرهایی واگرا را طی می کند؛ به گونه ای که در مالزی با وجود نبود تصریح قانون اساسی به این حق، سیاست های توسعه ای آموزش ابتدایی رایگان و فراگیر را ممکن ساخته اند، اما اولویت دهی قومی (بومی پوترا) و دوگانگی مدارس ملی و زبان های مادری اقلیت ها، نابرابری های نژادی را بازتولید می کند، در حالی که قانون اساسی ایران در اصل سی ام به صراحت حق آموزش رایگان تا پایان متوسطه را تضمین می کند، با این حال موانعی چون ایدئولوژیک سازی محتوای درسی، محدودیت آموزش به زبان مادری برای اقوام و دشواری دسترسی اقشار ضعیف به آموزش عالی، شکاف عمیقی میان «حق در قانون» و «حق در عمل» پدید آورده است؛ شباهت چشمگیر هر دو نظام، به کارگیری آموزش به عنوان ابزاری برای پیشبرد هویت ملی و دینی تعریف شده توسط دولت است و نتیجه آنکه این شکاف نه ناشی از فقدان متون حقوقی، بلکه پیامد سیطره رویکرد یکسان ساز فرهنگی-ایدئولوژیک بر نظام آموزشی بوده و تضمین کامل حق آموزش در هر دو کشور، نیازمند گذار به کثرت گرایی واقعی و سیاست زدایی از محتوا و دسترسی به آموزش است.

کلیدواژه ها:

حق آموزش ، مطالعه تطبیقی ، مالزی ، ایران ، نابرابری آموزشی ، سیاست های قومی و زبانی ، کثرت گرایی فرهنگی.