تحلیل ژئومورفولوژیکی فرونشست زمین در دشتهای غرب ایران با تاکید بر دشت ماهیدشت

فرونشست زمین یکی از مهمترین مخاطرات ژئومورفولوژیکی در مناطق خشک و نیمه خشک ایران به شمار می رود که پیامدهای گسترده ای بر منابع طبیعی، زیرساخت های عمرانی، فعالیت های کشاورزی و میراث طبیعی برجای می گذارد. در این پژوهش با تمرکز بر دشت ماهیدشت به عنوان یکی از مناطق مستعد فرونشست در غرب ایران تلاش شده است تا با بهره گیری از داده های سنجش از دور از جمله تصاویر راداری Sentinel-۱ و داده های ماهواره ای (GRACE) و تحلیل های مکانی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، الگوهای مکانی و زمانی فرونشست زمین شناسایی و تبیین شود. در این راستا شاخص های ژئومورفولوژیکی و محیطی نظیر شیب، لیتولوژی، تراکم شکستگی ها، کاربری اراضی و افت سطح ایستابی مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج حاصل از پردازش داده های راداری نشان می دهد که بیشترین نرخ فرونشست در نواحی مرکزی و جنوب شرقی دشت، به ویژه در مناطقی با خاک های ریزدانه، شیب ملایم، تراکم بالای چاه های آب و برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی رخ داده است. همچنین همبستگی بالایی میان افت سطح ایستابی و شدت فرونشست مشاهده شد. یافته های این پژوهش می تواند در شناسایی مناطق بحرانی، برنامه ریزی حفاظتی، مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی و کاهش اثرات مخرب فرونشست بر محیط زیست و زیرساخت های انسانی موثر واقع شود.

کلیدواژه ها:

فرونشست زمین ، سنجش از دور ، تحلیل مکانی ، دشت ماهیدشت