تحلیل نقش معماری بومی در حفاظت از میراث طبیعی و ارتقای توسعه پایدار: مطالعه موردی مناطق سردسیر ایران (شهرستان خوی)

معماری بومی مناطق سردسیر ایران، به ویژه در شهرستان خوی، بازتابی از تعامل پایدار انسان با طبیعت و پاسخی هوشمندانه به شرایط اقلیمی، زمین شناسی و زیست محیطی منطقه است. این معماری ریشه دار، علاوه بر ایجاد سکونتگاه های کارآمد و سازگار با محیط، نقشی موثر در حفاظت از میراث طبیعی و کاهش فشارهای انسانی بر زیست بوم دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش مولفه های معماری بومی خوی در حفظ منابع طبیعی و حمایت از توسعه پایدار انجام شده است. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی با بهره گیری از بررسی اسناد تاریخی، مطالعات میدانی و تحلیل الگوهای کالبدی و عملکردی معماری بومی منطقه است. نتایج نشان می دهد که عناصر شاخص معماری بومی خوی، از جمله بهره گیری از مصالح بوم آورد (چوب، سنگ و خشت)، سازمان فضایی متراکم، فرم های درون گرا، بهره گیری از نور و انرژی خورشیدی، عایق بندی طبیعی و مدیریت خرد اقلیم، موجب کاهش مصرف انرژی، حفظ منابع خاک و پوشش گیاهی و کاهش مداخله مخرب در محیط طبیعی می شود. این الگوها، علاوه بر افزایش تاب آوری زیست بوم، به تقویت توسعه پایدار از طریق کاهش ردپای اکولوژیک بناها و حمایت از الگوهای زیست محیطی سازگار با طبیعت کمک می کنند. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که بازخوانی اصول معماری بومی خوی و تلفیق آن با فناوری های نوین می تواند راهبردی موثر برای مدیریت توسعه شهری، حفاظت از میراث طبیعی و طراحی آیندهای پایدار برای مناطق سردسیر کشور باشد.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، میراث طبیعی ، اقلیم سرد ، شهرستان خوی