بررسی جرم شناختی جرایم مبتنی بر هوش مصنوعی

گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی در سال های اخیر، تحولات گسترده ای در عرصه های اقتصادی، اجتماعی و علمی ایجاد کرده و در کنار کارکردهای مثبت، زمینه های جدیدی برای ارتکاب رفتارهای مجرمانه نیز فراهم آورده است. تحول در ماهیت فناوری های دیجیتال و افزایش توان پردازشی سامانه های هوشمند موجب شده است الگوهای سنتی جرم و بزهکاری دستخوش تغییر شود و برخی مفاهیم بنیادین حقوق کیفری و جرم شناسی با چالش های نوینی مواجه گردند. از این رو، بررسی جرم شناختی جرایم مبتنی بر هوش مصنوعی به عنوان یکی از پدیده های نوظهور در فضای سایبری، اهمیتی فزاینده یافته است. ضرورت انجام این تحقیق ناشی از گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در ارتکاب جرایم، افزایش پیچیدگی و پنهان کاری در عملیات مجرمانه و همچنین دشواری های مرتبط با کشف جرم، انتساب رفتار مجرمانه و اثبات مسئولیت کیفری در این حوزه است. هدف این پژوهش، تحلیل جرم شناختی جرایم مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری است. برای دستیابی به این هدف، پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، مقالات علمی و اسناد مرتبط انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که جرایم مبتنی بر هوش مصنوعی در سه دسته کلی شامل جرایم تسهیل شده با هوش مصنوعی، جرایم علیه سامانه های هوش مصنوعی و جرایم خودکار یا خودتکثیرشونده مبتنی بر عوامل هوشمند مورد بررسی قرار گرفته اند. هوش مصنوعی با افزایش سرعت، مقیاس، دقت و قابلیت پنهان سازی، ظرفیت ارتکاب جرم را به طور قابل توجهی گسترش داده و در عین حال چالش های جدی در حوزه شناسایی مرتکب، تحلیل رابطه سببیت و ارزیابی ادله دیجیتال ایجاد کرده است. با وجود این، در وضعیت کنونی، محور اصلی مسئولیت کیفری همچنان انسان باقی می ماند. بر این اساس، مقابله موثر با جرایم مبتنی بر هوش مصنوعی مستلزم بازنگری در سیاست جنایی، تقویت نظام ادله الکترونیکی، توسعه سازوکارهای پیشگیرانه و تدوین مقررات تخصصی متناسب با ویژگی های این فناوری است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، جرایم سایبری ، دیپ فیک ، فیشینگ ، حملات تقابلی.