زیست شناسی مصنوعی

زیست شناسی مصنوعی یکی از نوظهورترین و میان رشته ای ترین حوزه های علمی قرن بیست ویکم است که با بهره گیری از دستاوردهای زیست شناسی مولکولی، مهندسی ژنتیک، علوم رایانه، مهندسی سیستم ها، بیوانفورماتیک و فناوری نانو، به طراحی، ساخت و بازطراحی سامانه های زیستی با اهداف مشخص می پردازد. این حوزه نه تنها امکان شناخت عمیق تر سازوکارهای حیات را فراهم کرده، بلکه زمینه توسعه فناوری های نوین در حوزه های پزشکی، کشاورزی، محیط زیست، صنایع زیستی و تولید انرژی را نیز ایجاد کرده است. زیست شناسی مصنوعی با رویکرد مهندسی، موجودات زنده را به عنوان سامانه هایی قابل طراحی و برنامه ریزی در نظر می گیرد و از طریق استانداردسازی قطعات زیستی، طراحی مدارهای ژنتیکی و ساخت سلول های مصنوعی، افق های جدیدی را در علم و فناوری گشوده است (قادری، ۱۳۹۸).با وجود مزایای فراوان این فناوری، توسعه آن با چالش های مهمی همچون مسائل اخلاق زیستی، امنیت زیستی، مخاطرات زیست محیطی، قوانین حقوقی، مالکیت فکری و پیامدهای اجتماعی همراه است. ازاین رو، شناخت ظرفیت ها و محدودیت های زیست شناسی مصنوعی برای سیاست گذاران، پژوهشگران و متخصصان اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعه منابع کتابخانه ای معتبر فارسی، به بررسی ابعاد مختلف زیست شناسی مصنوعی، کاربردها، فرصت ها، چالش ها و راهکارهای توسعه مسئولانه این فناوری پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که توسعه زیست شناسی مصنوعی مستلزم ایجاد زیرساخت های علمی، تدوین قوانین جامع، گسترش همکاری های میان رشته ای و توجه هم زمان به ملاحظات اخلاقی و ایمنی زیستی است (امیری و همکاران، ۱۴۰۰).

کلیدواژه ها:

زیست شناسی مصنوعی ، مهندسی ژنتیک ، زیست فناوری ، بیوانفورماتیک ، مهندسی زیستی ، امنیت زیستی ، اخلاق زیستی.