سنجش تغییرات ساختاری در ترجیحات مصرف کنندگان محصولات دامی ایران: تحلیل سری زمانی فصلی با تاکید بر تکانه های اقتصادی

زمینه مطالعاتی: پژوهش حاضر در بستر تئوری ترجیحات آشکار شده و با تاکید بر تکانه های مختلف بر رفتار مصرف کنندگان قرار می گیرد. بررسی با پایداری ترجیحات مصرف کنندگان سبد محصولات دامی ایران (شامل گوشت قرمز، مرغ، تخم مرغ و شیر) در دوره زمانی بهار ۱۳۹۴ تا زمستان ۱۴۰۱ و در مواجهه با تکانه های کلان اقتصادی، اهمیت بالایی دارد. هدف: هدف این پژوهش سنجش عقلایی بودن و پایداری ترجیحات مصرف کنندگان سبد محصولات دامی و شناسایی زمان وقوع شکست ساختاری در الگوهای مصرف، در پاسخ به تکانه های مهمی از جمله خروج آمریکا از برجام و همه گیری کووید-۱۹ است. روش کار: این پژوهش از رویکرد ناپارامتریک اصول ضعیف و قوی ترجیحات آشکار شده (WARP و SARP) برای تحلیل داده های فصلی استفاده کرده است. به منظور سنجش پایداری ترجیحات، ابتدا سنجش سازگاری ترجیحات در کل دوره زمانی صورت گرفت. سپس، برای شناسایی زمان و مکان نقض ها، تحلیل شکست ساختاری با استفاده از آماره کراسکال-والیس ((K−W)) بر اساس هر دو اصل و با تفکیک فصول گرم و سرد انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که رفتار مصرف کنندگان دارای ۶ جفت نقض در WARP و ۱۸۸ جفت نقض در SARP بوده است که موید عدم تعدی پذیری است. آماره K−W بر اساس WARP، اولین شواهد از شکست ساختاری را در پاییز ۱۳۹۹ نشان داد که روند صعودی آماره از بهار ۱۴۰۰، موید تغییر ساختاری ترجیحات پس از همه گیری کووید-۱۹ است. تحلیل آماره K−W بر اساس SARP، وجود شکست ساختاری را از زمستان ۱۳۹۷ تایید می کند. همچنین، در فصول گرم، شکست ساختاری بر اساس SARP از بهار ۱۳۹۹ رخ داده است. در مقابل، در فصول سرد، اولین شکست در پاییز ۱۳۹۷ رخ داده است. نتیجه گیری نهایی: این یافته ها تاکید می کند که تکانه های قیمتی بلافاصله منجر به تغییرات غیرمتعدی و جایگزینی در سبد مصرفی شده است. بنابراین به سیاست گذاران توصیه می شود علاوه بر تقویت ثبات کلان اقتصادی، از ابزارهایی چون کالابرگ برای جبران اثرات جایگزینی و جلوگیری از کاهش بیشتر مصرف پروتئین دامی استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

انتخاب عقلایی ، ترجیحات آشکار شده ، شکست ساختاری ، محصولات دامی