بررسی نحوه تلخیص تذکره عطار توسط حاجی بابای قزوینی در تذکره کلام الملوک

تذکره کلام الملوک، اثر حاجی بابای قزوینی است که در سده یازدهم هجری تالیف شده و دارای ۳۲۴ صفحه است. بخشی از این نسخه برداشت دوباره ای از تذکره اولیای عطار است که قریب نیمی از مشایخ آن را ذکر کرده است. از آن جایی که این نسخه منحصر به فرد تاکنون تصحیح نشده و از اهمیت و ارزش بسیاری برخوردار بوده و بعد از گذشت سال ها هنوز به جامعه ادبی معرفی نشده است، احیا و تصحیح آن ضروری است. در این پژوهش مقابله تذکره اولیای عطار (تصحیح رینولد آلن نیکلسون) با تذکره کلام الملوک صورت گرفته است که مولف متن را به شیوه ای خاص تلخیص کرده و به نظر می رسد نسخه ای غیر از نسخه های موجود تذکره عطار در دست داشته است که اینک از سرنوشت آن اطلاعی در دست نیست. از اختلافات دو تذکره می توان به، اضافه کردن معنی عبارات فارسی و عربی، معنی کردن واژگان ثقیل، اضافه کردن برداشت خویش، آوردن ابیاتی متناسب با موضوع، جابجایی مطالب، آوردن مطالبی در رابطه با قرآن خواندن و ذکر و خلاصه کردن برخی حکایات نام برد. همچنین با توجه به ناشناس بودن شاعر برخی ابیات موجود در متن، می توان اینگونه ابیات را به خود او یا پسرش نسبت داد.

کلیدواژه ها:

عطار ، تذکره الاولیا ، حاجی بابای قزوینی ، تذکره کلام الملوک