واکاوی نقش حضور مادر در خانه در تجربه زیسته نوجوانان از رابطه با مادران خانه دار و شاغل بیرون از خانه

تحولات اجتماعی و افزایش اشتغال زنان در دهه های اخیر، الگوی حضور مادر در خانواده و کیفیت تعاملات مادر–فرزند را دستخوش تغییر کرده است. با وجود پژوهش های متعدد درباره پیامدهای اشتغال مادر، بیشتر مطالعات با رویکردهای کمی انجام شده و کمتر به تجربه زیسته نوجوانان از رابطه با مادر در بستر حضور در خانه یا اشتغال بیرون از خانه پرداخته اند. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش حضور مادر در خانه در تجربه زیسته نوجوانان از رابطه با مادران خانه دار و شاغل بیرون از خانه انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۱۶ نوجوان بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند (۸ نوجوان با مادر خانه دار و ۸ نوجوان با مادر شاغل). داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل پدیدارشناسی کلایزی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد تجربه نوجوانان از رابطه با مادران خانه دار در سه مقوله اصلی «پیوند عاطفی و امنیت روانی»، «حمایت تحصیلی و رشد فردی» و «پیامدهای نقش خانه داری برای مادر و فرزند» سازمان می یابد. همچنین تجربه نوجوانان از رابطه با مادران شاغل بیرون از خانه در چهار مقوله «نقش اشتغال در هویت اجتماعی و الگوگیری فرزند»، «پیامدهای عاطفی رابطه مادر–فرزند در بستر اشتغال»، «نقش اقتصادی و حمایتی مادر شاغل» و «تحول ادراک و پذیرش نقش مادر شاغل در گذر زمان» طبقه بندی شد. نتایج بر اهمیت تعادل کار–خانواده و توجه به کیفیت روابط مادر–فرزند تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

رابطه مادر-فرزند ، نوجوانان ، اشتغال مادر ، مادر خانه دار ، مادر شاغل بیرون از خانه