مدل تاثیرگذاری فرهنگ بومی در طراحی ساختمان های مسکونی

در دنیای معاصر، طراحی ساختمان های مسکونی دیگر تنها به ملاحظات فنی و زیبایی شناختی محدود نمی شود و توجه به نقش فرهنگ بومی در شکل گیری فضاهای سکونتی اهمیت فزاینده ای یافته است. پژوهش پیش رو باهدف تحلیل تاثیر مولفه های فرهنگ بومی بر طراحی مسکن و ارائه مدلی پارادایمی در این زمینه انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش نظریه داده بنیاد انجام گرفت. داده های موردنیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای و مصاحبه های اکتشافی با ۲۰ نفر از صاحب نظران دانشگاهی و متخصصان که به صورت هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری شد. روایی داده ها با استفاده ازنظر اعضای گروه دلفی تایید و پایایی آن با ضریب پی اسکات ۹۵/۰ محاسبه گردید. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد که در نهایت به استخراج ۱۶ مقوله اصلی و ۴۶ کد مفهومی انجامید. یافته ها نشان داد که سنت های تاریخی معماری، باورها و ارزش های فرهنگی و شرایط اقلیمی از مهم ترین عوامل علی موثر بر طراحی مسکن هستند. این فرایند در بستری از شرایط زمینه ای همچون وضعیت اقتصادی خانواده ها و قوانین ساخت وساز شکل می گیرد و تحت تاثیر عواملی مداخله گر مانند تقلید از سبک های خارجی و غلبه رویکرد اقتصادی قرار دارد. در این راستا، راهبردهایی نظیر بازآفرینی الگوهای معماری سنتی، آموزش فرهنگ محور و مشارکت جامعه محلی پیشنهاد شد که می تواند به تقویت هویت ملی، افزایش احساس تعلق مکانی و ارتقای پایداری اجتماعی منجر شود. نتایج پژوهش نشان می دهد تحقق طراحی مسکن مبتنی بر فرهنگ بومی مستلزم ایجاد بسترهای نهادی مناسب، اصلاح قوانین و ارتقای آموزش تخصصی در حوزه معماری است.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، هویت ، فرهنگ بومی ، معماری مسکن ، طراحی ساختمان های مسکونی